Lugʻat

Toʻqimachilik atamalari

Tolalar, ip-kalava, matolar, pardozlash, sinovlar va savdo atamalari — har biri sodda soʻzlar bilan izohlangan va uch tilda berilgan, shunda texnik topshiriq Toshkentda ham, Moskvada ham, Istanbulda ham bir xil oʻqiladi.

A

Aerodinamik yigiruv

Ip-kalava va yigiruv

Siqilgan havo uyurmasi sirtdagi tolalarni parallel oʻzak atrofiga oʻraydigan yigiruv; taʼminot bevosita piltadan (Murata Vortex, Rieter havo-oqimli mashinalari). Juda unumli, ip kam tukli va kam pilling hosil qiladi; viskoza va aralashmalar uchun eng mos.

RUАэродинамическое (пневмовихревое) прядениеENAir-jet spinning

AFIS

Tolalar

Advanced Fiber Information System (USTER) — tolalarni bittalab tahlil qiladigan asbob: nepslar, iflosliklar va changni sanaydi, uzunlik taqsimoti, kalta tolalar miqdori, yetuklik va ingichkalikni oʻlchaydi. Fabrikalar undan titish, tarash va taroqlash jarayonlarini sozlash va nazorat qilishda foydalanadi.

RUAFISENAFIS

Akkreditiv (L/C)

Savdo va sertifikatlar

Akkreditiv shartlariga toʻliq mos hujjatlar taqdim etilganda sotuvchiga toʻlash boʻyicha bank majburiyati; odatda Xalqaro savdo palatasining UCP 600 qoidalari asosida. Ikki tomonni ham himoya qiladi, lekin hujjatlardagi har qanday nomuvofiqlik toʻlovni kechiktirishi mumkin.

RUАккредитив (L/C)ENLetter of credit

AkrilPAN

Tolalar

Poliakrilonitrildan olinadigan sintetik shtapel tola. Yengil, issiq va junga oʻxshash; trikotaj va adyollarda ishlatiladi, pilling hosil qilishga moyil.

RUАкрил (полиакрилонитрильное волокно)ENAcrylic

Alpaka juni

Tolalar

Janubiy Amerikadagi tuyasimonlar oilasiga mansub alpaka hayvonining tolasi. Issiq va yumshoq, tarkibida lanolin yoʻq, koʻplab tabiiy ranglarda boʻladi; asosan trikotajda ishlatiladi.

RUАльпакаENAlpaca

amfori BSCI

Savdo va sertifikatlar

Asosan Yevropa chakana savdo tarmoqlari va brendlarini birlashtirgan amfori assotsiatsiyasining ijtimoiy muvofiqlik dasturi. Audit 13 yoʻnalishni baholaydi va fabrikaga A (eng yaxshi) dan E gacha reyting beradi.

RUamfori BSCIENamfori BSCI

Andoza

Kiyim va tikuv

Kiyimning har bir detali uchun matoni bichishda ishlatiladigan shablonlar toʻplami. Andozada chok haqlari, belgi kesiklar va boʻylama ip yoʻnalishi koʻrsatiladi, mato kirishishi hisobga olinadi.

RUЛекалаENPattern

Angora

Tolalar

Angora quyonining tiviti: juda ingichka, yengil va momiq. Oson toʻkiladi, shuning uchun aralashmalarga oz miqdorda qoʻshiladi; koʻplab chakana savdo tarmoqlari hayvonlar farovonligi sababli undan voz kechgan.

RUАнгораENAngora

Antimikrob pardoz

Pardozlash

Koʻpincha kumush yoki toʻrtlamchi ammoniy birikmalari asosidagi, bakteriyalar va ular keltirib chiqaradigan hid paydo boʻlishini cheklaydigan pardoz. Sport kiyimi, paypoq va tibbiy toʻqimachilik uchun; Yevropa Ittifoqida bunday buyumlarga biotsidlar qoidalari tatbiq etiladi.

RUАнтимикробная отделкаENAntimicrobial finish

Applikatsiya

Kiyim va tikuv

Kesilgan mato boʻlagini kiyimga tikib qilinadigan bezak; cheti koʻpincha zich yoki zigzag baxya bilan ishlanadi yoki kashta bilan birga qoʻllanadi.

RUАппликацияENApplique

Aralash ip-kalava

Ip-kalava va yigiruv

Ikki yoki undan ortiq tola aralashmasidan yigirilgan ip; tarkibi ogʻirlik boʻyicha foizda, kamayish tartibida yoziladi, masalan CO/PES 60/40. Aralashtirish tolalarning xossalari va narxini uygʻunlashtiradi; u titish boʻlimida yoki pilta mashinasida bajariladi.

RUСмесовая пряжаENBlended yarn

AramidAR

Tolalar

Issiqqa chidamli, juda pishiq sintetik tolalar guruhi (meta-aramidlar, masalan Nomex; para-aramidlar, masalan Kevlar). Kundalik kiyimda emas, himoya kiyimlari va texnik toʻqimachilikda ishlatiladi.

RUАрамидENAramid

Arqoq

Toʻqima va notoʻqima matolar

Gazlama eni boʻylab yoʻnalgan, zevdan bittadan oʻtkaziladigan iplar. Har bir oʻtkazilgan ip bitta arqoq hisoblanadi; arqoq kamroq taranglikda ishlagani uchun tandadan yumshoqroq yoki bezakliroq boʻlishi mumkin.

RUУтокENWeft

Arqoq boʻyicha zichlikPPI

Toʻqima va notoʻqima matolar

Gazlama uzunligi birligidagi arqoq iplari soni: bir dyuymda (PPI) yoki 10 sm da. Arqoq qancha koʻp boʻlsa, gazlama shuncha zich va ogʻir; 133×72 yozuvida ikkinchi son arqoq zichligi.

RUПлотность по уткуENPicks per inch

Archasimon sarja (yolochka)

Toʻqima va notoʻqima matolar

Qiya chiziq yoʻnalishi teng oraliqda oʻzgarib, zigzag hosil qiladigan sarja oʻrilish. Kostyum, palto, koʻylak va ish kiyimi uchun.

RUЁлочкаENHerringbone

Asal shudring (shira ajratmasi)

Tolalar

Oqqanot va shira (oʻsimlik bitlari) chiqaradigan, ochilgan koʻsaklarga tushadigan qandli ajratma. Paxta yopishqoqligining asosiy sababi; uni faqat dalada, zararkunandalarga qarshi kurash orqali kamaytirish mumkin.

RUПадь (медвяная роса)ENHoneydew

Asos andoza (blok)

Kiyim va tikuv

Model tafsilotlarisiz, sinovdan oʻtgan, kiyim turi uchun asosiy andoza; yangi modellar shundan ishlab chiqiladi. Sinalgan asoslardan foydalanish brendning barcha modellarida bir xil oʻtirishni taʼminlaydi.

RUБазовая конструкция (основа)ENBlock

Asosiy yorliq (brend)

Kiyim va tikuv

Odatda orqa yoqa yoki yon chokka tikiladigan toʻqima yoki bosma brend yorligʻi. Turi, oʻlchami, joyi va tikish usuli texnik paketda koʻrsatiladi; koʻp brendlar yoqa ichiga bosiladigan yorliqqa oʻtmoqda.

RUОсновная этикетка (бренд)ENMain label

Assorti qadoq

Kiyim va tikuv

Bir nechta oʻlcham yoki rangni belgilangan nisbatda, masalan S:M:L:XL = 1:2:2:1, saqlaydigan quti. Doʻkon tayyor oʻlchamlar qatorini oladi.

RUАссортиментная упаковкаENAssortment pack

Atlas oʻrilish

Toʻqima va notoʻqima matolar

Tanda iplari toʻrt va undan ortiq arqoq ustidan uzun oʻtadigan, bogʻlanish nuqtalari siyrak oʻrilish; oʻng tomoni silliq va yaltiroq. Yaxshi osiladi, lekin osonroq ilinadi.

RUАтласное переплетениеENSatin weave

Atsetat tolaCA

Tolalar

Yogʻoch sellyulozasidan olinadigan sellyuloza atsetatidan tayyorlangan sunʼiy tola. Ipaksimon jilo va yaxshi taxlanish xususiyatiga ega, asosan astarlikda ishlatiladi; qizigan dazmolda eriydi.

RUАцетатное волокноENAcetate

Avtoregulyator

Ip-kalava va yigiruv

Tarash yoki pilta mashinasidagi, pilta yoʻgʻonligini oʻlchab, choʻzishni darhol toʻgʻrilaydigan tizim. Pilta ogʻirligini tor chegarada ushlab, ip nomeri va tekisligini barqaror saqlaydi.

RUАвторегулятор вытяжкиENAutoleveller

Azoboʻyoqlar

Sifat va sinovlar

Boʻyoqlarning katta sinfi; ularning ayrimlari parchalanib, kanserogen aromatik aminlar hosil qilishi mumkin. Yevropa Ittifoqida teriga tegadigan toʻqimachilikda roʻyxatdagi har bir amin miqdori 30 mg/kg bilan cheklangan (REACH, XVII ilova); ISO 14362-1 boʻyicha sinaladi.

RUАзокрасителиENAzo dyes

B

Bambuk viskozasi

Tolalar

Bambuk sellyulozasidan olingan viskoza. Kimyoviy tarkibi oddiy viskoza bilan bir xil, shuning uchun Yevropa Ittifoqi va AQShda u bambuk tolasi deb emas, viskoza (bambukdan) deb belgilanadi.

RUБамбуковая вискозаENBamboo viscose

Barabanli quritish

Pardozlash

Mato yoki kiyimni aylanuvchi issiq barabanda quritish. Aylanish matodagi kuchlanishni yoʻqotadi, mato toʻliq kirishadi va yumshaydi; trikotajni yakuniy oʻlchamlarga yaqinlashtirish uchun qoʻllanadi.

RUБарабанная сушкаENTumble drying

Barg qoldigʻi sinfi

Tolalar

Tola namunasidagi barg zarrachalari miqdori boʻyicha vizual sinf (AQSh tasnifida 1–7); 1 — eng toza. Mayda bargni tozalash qiyin, u ipda mayda zarrachalar boʻlib qoladi.

RUКласс по сору (листу)ENLeaf grade

Batist

Toʻqima va notoʻqima matolar

Juda yupqa, yumshoq polotno oʻrilishli gazlama; dastlab zigʻirdan, hozir koʻproq paxta yoki paxta-poliefirdan. Laundan yengilroq va yumshoqroq; bluzka, ichki kiyim, bolalar kiyimi va astar uchun.

RUБатистENBatiste

Baxmal

Toʻqima va notoʻqima matolar

Tanda iplaridan hosil boʻlgan zich, tekis, qirqilgan tukli gazlama; koʻpincha ikki qatlam yuzma-yuz toʻqilib, keyin oʻrtadan kesiladi. Yumshoq va yaltiroq; ipak, viskoza, poliefir yoki paxta baxmal kechki kiyim va interyer uchun.

RUБархатENVelvet

Baxya zichligiSPI

Kiyim va tikuv

Bir dyuym (yoki 3 sm, 1 sm) chokdagi baxyalar soni. Juda siyrak baxya chokni boʻshashtiradi, juda zichi matoni burishtirishi yoki kesishi mumkin. Trikotaj kiyimlar koʻpincha dyuymiga taxminan 10–14 baxya bilan tikiladi.

RUЧастота строчкиENStitches per inch

Begona aralashmalar (kontaminatsiya)

Tolalar

Paxtadagi begona materiallar: polipropilen, polietilen, mato boʻlaklari, soch, pat. Hatto bitta parcha boʻyashdan keyin nuqson boʻlib koʻrinadi; shuning uchun paxtani toza terish va saqlash hamda titish-tozalash boʻlimidagi optik ajratgichlar muhim.

RUПосторонние примеси (контаминация)ENContamination

Better CottonBCI

Savdo va sertifikatlar

Paxtani barqaror yetishtirish boʻyicha xalqaro dastur, ilgari Better Cotton Initiative (BCI). Litsenziyalangan fermerlar uning tamoyillariga amal qiladi; Better Cotton paxtasining katta qismi massa balansi modeli boʻyicha sotiladi, jismonan kuzatiladigan variant ham mavjud.

RUBetter CottonENBetter Cotton

Better Work

Savdo va sertifikatlar

Xalqaro mehnat tashkiloti (XMT) va Xalqaro moliya korporatsiyasining (IFC) hamkorlik dasturi; tikuvchilik mamlakatlarida mehnat sharoiti va raqobatbardoshlikni yaxshilash uchun fabrikalarni baholash, maslahat va oʻqitish ishlarini olib boradi.

RUBetter WorkENBetter Work

Biopolirovka

Pardozlash

Paxta matosidagi chiqib turgan tola uchlarini ketkazadigan fermentli ishlov: yuza tozaroq, rang yorqinroq, pilling kamroq boʻladi. Odatda boʻyash mashinasida boʻyashdan oldin yoki keyin bajariladi.

RUБиополировкаENBio-polishing

Bir xil qadoq (solid)

Kiyim va tikuv

Faqat bitta oʻlcham va bitta rangdagi kiyimlar solingan quti. Qadoqlash va sanash oson; ombor va onlayn buyurtmalar uchun keng tarqalgan.

RUМоноупаковкаENSolid pack

Bichish

Kiyim va tikuv

Yoyilgan matoni marker boʻyicha kiyim detallariga — tikka yoki lentali pichoq yoxud avtomatik bichish uskunasi bilan kesish. Aniq bichish tayyor kiyim oʻlchamlari toʻgʻri chiqishining asosi.

RUРаскройENCutting

Bukle

Toʻqima va notoʻqima matolar

Mayda halqacha va jingalaklari bor bukle ipidan toʻqilgan gazlama yoki trikotaj; yuzasi boʻrtiq, tugunchali. Jaket, palto va mebel qoplamalari uchun.

RUБуклеENBoucle

Buram

Ip-kalava va yigiruv

Tolalarni bir-biriga bogʻlash uchun ipga beriladigan oʻramlar soni, metr yoki dyuym hisobida. Buram maʼlum chegaragacha oshsa, ip pishiqroq va qattiqroq boʻladi; kam buram yumshoqlik va hajm beradi. Trikotaj ipida buram odatda toʻquv ipidagidan kam.

RUКруткаENTwist

Buram boʻyicha variatsiya koeffitsiyenti

Sifat va sinovlar

Ip namunalari orasidagi buram oʻzgaruvchanligi, foizda. Notekis buram ipning yoʻgʻonligi, pishiqligi va boʻyalishini oʻzgartiradi, shuning uchun yoʻllar, yoʻl-yoʻllik va kulirkada notekis spirallik boʻlib koʻrinadi.

RUКоэффициент вариации по круткеENTwist CV

Buram koeffitsiyenti (α)TM

Ip-kalava va yigiruv

Ip nomeriga nisbatan olingan buram; turli nomerdagi iplarni solishtirish imkonini beradi: αe = TPI ÷ √Ne yoki αm = TPM ÷ √Nm. Trikotaj iplari uchun koeffitsiyent toʻquv iplaridagidan kichik olinadi.

RUКоэффициент крутки (α)ENTwist multiplier

Buyurtmani bajarish muddati

Savdo va sertifikatlar

Buyurtma tasdiqlangan (yoki namunalar tasdiqlanib, oldindan toʻlov olingan) paytdan mahsulot joʻnatishga tayyor boʻlguncha yoki yetkazib berilguncha boʻlgan vaqt. Shartnomada aynan qaysi biri nazarda tutilgani koʻrsatilishi kerak.

RUСрок выполнения заказаENLead time

Boʻyalgan ip-kalava

Ip-kalava va yigiruv

Trikotaj yoki toʻquv jarayonidan oldin boʻyalgan ip — odatda teshikli naychalardagi bobinalarda yoki yigirishdan oldin tola holida. Yoʻl-yoʻl, jakkard va katak naqshlar uchun kerak; boʻyash partiyalarining mosligi muhim.

RUОкрашенная пряжаENDyed yarn

Boʻyash partiyasi

Boʻyash va bosma

Bir vaqtda birga boʻyalgan ip yoki mato miqdori. Partiyalar orasida tus biroz farq qilishi mumkin, shuning uchun har bir partiya belgilanadi va alohida bichiladi.

RUПартия крашенияENDye lot

Boʻz, chit (kaliko)

Toʻqima va notoʻqima matolar

Polotno oʻrilishli, oʻrta qalinlikdagi, koʻpincha oqartirilmagan paxta gazlama. Britaniya maʼnosida boʻzga, Amerika maʼnosida mayda gulli chitga yaqin. Astar, sumka, kiyim maketi va bosma uchun asos sifatida.

RUБязь, ситец (калико)ENCalico

D

Dastalash

Kiyim va tikuv

Bichilgan detallarni tikishga berishdan oldin oʻlcham, rang va qavat boʻyicha raqamlangan dastalarga yorliq bilan yigʻish. Bir qavat detallari birga qoladi va bitta kiyimda tuslar aralashmaydi.

RUКомплектование кроя в пачкиENBundling

Davriy boʻyash usuli

Boʻyash va bosma

Mahsulot boʻyoq vannasida aylanib, boʻyoq eritmadan tolaga oʻtguncha boʻyaladigan partiyali usul. Jet, overflow, bobina va motok mashinalari shu usulda ishlaydi; kichik va oʻrta partiyalar uchun mos.

RUПериодический способ крашенияENExhaust dyeing

Dazmollash

Kiyim va tikuv

Bugʻ va issiqlik bilan dazmol yoki presslarda kiyimga shakl berish va tekislash. Trikotaj uchun koʻpincha yengil bugʻlash yetarli; kuchli bosim yaltiroq iz qoldiradi yoki naqsh boʻrtiqligini yoʻqotadi.

RUВлажно-тепловая обработка (ВТО)ENPressing

Defoliatsiya

Tolalar

Oʻsimlik barglarini toʻkishi uchun preparat sepish; tolaga barg chiqindisi kamroq tushadi.

RUДефолиацияENDefoliation

Delivered at Place (manzilda yetkazish)DAP

Savdo va sertifikatlar

Sotuvchi tovarni xaridor mamlakatidagi koʻrsatilgan joyga tushirishga tayyor holda yetkazadi va shu paytgacha tavakkalchilikni oʻz zimmasida saqlaydi; tushirish, import rasmiylashtiruvi va bojlarni xaridor oʻz zimmasiga oladi.

RUПоставка в месте назначения (DAP)ENDelivered at Place

Delivered Duty Paid (boji toʻlangan holda yetkazish)DDP

Savdo va sertifikatlar

Sotuvchi tovarni xaridor mamlakatidagi koʻrsatilgan joyga yetkazadi va barcha xarajatlarni, jumladan import boji va soliqlarni toʻlaydi. Buning uchun sotuvchi xaridor mamlakatida bojxona rasmiylashtiruvini bajarishi kerak, bu koʻpincha qiyin.

RUПоставка с оплатой пошлин (DDP)ENDelivered Duty Paid

Denim (jinsi gazlama)

Toʻqima va notoʻqima matolar

Tandasi ustun, odatda 3/1 sarja oʻrilishli paxta gazlama; tandasi indigoda boʻyalgan, arqogʻi oq, shuning uchun oʻngi koʻk, teskarisi och. Jinsi shimlar uchun odatda 10–14 unsiya/kv. yard (taxminan 340–475 g/m²).

RUДеним (джинсовая ткань)ENDenim

Denyeden

Ip-kalava va yigiruv

Bevosita tizim: 9000 metr ipning grammdagi ogʻirligi. Asosan filament iplar va tola ingichkaligi uchun ishlatiladi (masalan, 1,5 denyelik poliester shtapel); 1 denye = 1,111 dteks.

RUДеньеENDenier

Dispers boʻyoq

Boʻyash va bosma

Poliefir uchun mayda zarrachali, deyarli erimaydigan boʻyoqlar; taxminan 130 °C da bosim ostida yoki termozol usulida qoʻllanadi. Paxta-poliefir aralashmasi ikki bosqichda boʻyaladi: poliefir — dispers, paxta — reaktiv boʻyoq bilan.

RUДисперсный красительENDisperse dye

Dobbi (mayda naqshli oʻrilish)

Toʻqima va notoʻqima matolar

Tanda iplari guruhlarini alohida remizlarda koʻtaradigan karetka (dobbi) yordamida toʻqiladigan mayda geometrik naqshlar. Koʻylakbop boʻrtma gazlamalar, sochiq hoshiyalari va boshqa naqshli gazlamalar uchun.

RUДобби (мелкоузорчатое переплетение)ENDobby

Doiraviy trikotaj mashinasida toʻqish

Trikotaj matolar

Ignalari aylanuvchi silindrda (ikki fonturali matolar uchun diskda ham) joylashgan mashinada kulir trikotaj toʻqish; mato naysimon (chulok) boʻlib chiqadi. Futbolka va ichki kiyim uchun kulirka, ribana, interlok va futerning asosiy qismi shu usulda toʻqiladi.

RUКругловязальное производствоENCircular knitting

Drill

Toʻqima va notoʻqima matolar

Oʻrta va ogʻir, pishiq paxta sarja gazlama, odatda 2/1 yoki 3/1. Yeyilishga chidamli, yaxshi boʻyaladi; maxsus kiyim, forma va shimlar uchun.

RUДрилл (диагональ)ENDrill

Dteks (detsiteks)

Ip-kalava va yigiruv

Detsiteks — 10 000 metr ipning grammdagi ogʻirligi; Yevropada filament iplar va kimyoviy tolalar uchun odatiy birlik. 167 dteks ≈ 150 denye.

RUДтекс (децитекс)ENDtex

E

Elastan (spandeks)EL

Tolalar

Segmentlangan poliuretandan iborat, bir necha barobar choʻzilib, yana asl uzunligiga qaytadigan sintetik tola. Shimoliy Amerikada spandeks deyiladi; Lycra — savdo belgisi. Bir necha foiz elastan trikotaj va jinsi matoga choʻziluvchanlik beradi.

RUЭластан (спандекс)ENElastane

Enni nazorat qilish

Pardozlash

Stenterda kengaytirish yoki kompaktlash vaqtida matoning tayyor enini spetsifikatsiyada kelishilgan qiymatda belgilash va ushlab turish. En ogʻirlik va kirishish bilan bogʻliq: eniga choʻzilgan mato yengilroq boʻladi va eniga koʻproq kirishadi.

RUКонтроль шириныENWidth control

Enzimli yuvish

Pardozlash

Kiyim yoki matoni yuza tolalarini yemiradigan sellyulaza fermentlari bilan yuvish; natijada mato yumshoqroq, rangi esa oqargan, «kiyilgan» koʻrinishga ega boʻladi. Denimda pemza toshlarini almashtirishi yoki kamaytirishi mumkin.

RUЭнзимная стиркаENEnzyme wash

Etak qaytarmasi

Kiyim va tikuv

Kiyim, yeng yoki shim pochasining qayirib tikilgan pastki cheti. Trikotajda odatda rasposhivalkada tikiladi; qaytarma kengligi texnik paketda koʻrsatiladi.

RUПодгибка низаENHem

Ex Works (korxonadan)EXW

Savdo va sertifikatlar

Sotuvchi tovarni oʻz hududida topshiradi; yuklash, eksport rasmiylashtiruvi, tashish va shu paytdan boshlab barcha tavakkalchilikni xaridor oʻz zimmasiga oladi. Sotuvchi eksportni rasmiylashtirmagani uchun koʻpincha FCA qulayroq.

RUФранко-завод (EXW)ENEx Works

Eshilgan ip

Ip-kalava va yigiruv

Birga eshilgan ikki yoki undan ortiq yakka ip; xuddi shu umumiy nomerdagi yakka ipdan pishiqroq, tekisroq va kam tukli. Belgilanishi turlicha: Ne 2/40 ham, Ne 40/2 ham ikkita Ne 40 ipni bildiradi, natijaviy nomeri taxminan Ne 20.

RUКручёная пряжаENPly yarn

Eshish

Ip-kalava va yigiruv

Ikki yoki undan ortiq yakka ipni ikki karrali eshish mashinasida birga eshib, eshilgan ip hosil qilish. Eshish yoʻnalishi odatda yakka ip buramiga teskari boʻladi: shunda ip muvozanatli, pishiqroq va tekisroq chiqadi.

RUКручениеENTwisting

F

Fasonli ip-kalava

Ip-kalava va yigiruv

Tuzilishi yoki rangida ataylab notekislik boʻlgan har qanday ip: slab, bukle, tugunchali, flame, mulina. Fasonli effekt namuna boʻyicha belgilanadi, chunki oddiy notekislik meʼyorlari unga taalluqli emas.

RUФасонная пряжаENFancy yarn

Filament ip

Ip-kalava va yigiruv

Bir yoki bir nechta uzluksiz filamentdan iborat ip — kimyoviy tolalar filyeradan shunday chiqadi, ipak ham shunday chuvalanadi. Yigirilmasdan silliq va pishiq boʻladi; shtapel tolalardan yigirilgan ip esa ip-kalava deyiladi.

RUФиламентная нитьENFilament yarn

Flanel

Toʻqima va notoʻqima matolar

Bir yoki ikki tomoni tuklantirilgan, polotno yoki sarja oʻrilishli yumshoq paxta yoki jun gazlama. Issiq; koʻylak, pijama va choyshablar uchun.

RUФланельENFlannel

Flatlok baxyasi605, 607

Kiyim va tikuv

Ikki chetni uchma-uch yoki ozgina ustma-ust qoʻyib, ikki tomondan ip bilan qoplab biriktiradigan baxya; chok qavariqsiz, yassi boʻladi. Ichki kiyim, termokiyim va badanga tegib turadigan sport kiyimi uchun.

RUПлоскошовный стежок (флэтлок)ENFlatlock stitch

Flis

Trikotaj matolar

Odatda poliefir trikotaj mato; bir yoki ikki tomoni tarab, qirqilib, zich va tekis tukka keltiriladi. Yengil, issiq, tez quriydi; kurtka, astar va pled uchun.

RUФлисENPolar fleece

Folga bosma

Boʻyash va bosma

Bosilgan yelim qatlamga issiqlik va bosim bilan yopishtiriladigan metall yoki rangli folga. Koʻzgudek yaltiraydi, lekin yuvishga boʻyoqdan kamroq chidaydi.

RUПечать фольгойENFoil print

Formaldegid

Sifat va sinovlar

Gʻijimlanmaslik uchun smolali pardozlar va baʼzi bogʻlovchi moddalardan ajralib chiqishi mumkin boʻlgan kimyoviy modda; terini taʼsirlaydi va kanserogen hisoblanadi. ISO 14184-1 boʻyicha sinaladi, qonunchilik va OEKO-TEX bilan cheklanadi; eng qatʼiy talab chaqaloqlar buyumlariga qoʻyiladi.

RUФормальдегидENFormaldehyde

Fransuzcha chok

Kiyim va tikuv

Ikki marta tikiladigan chok: avval detallar teskari tomonlari bilan tikiladi, keyin agʻdarilib yana tikiladi, shunda qirqilgan chetlar ichida qoladi. Overlok cheti koʻrinib qoladigan shaffof va yupqa gazlamalar uchun.

RUФранцузский шовENFrench seam

Free Carrier (tashuvchiga topshirish)FCA

Savdo va sertifikatlar

Sotuvchi eksportni rasmiylashtiradi va tovarni koʻrsatilgan joyda — oʻz omborida yoki terminalda — xaridor tashuvchisiga topshiradi; tavakkalchilik shu paytda oʻtadi. Avtomobil, temir yoʻl va konteyner tashuvlari, jumladan dengizga chiqish yoʻli boʻlmagan mamlakatlardan tashuvlar uchun mos.

RUФранко-перевозчик (FCA)ENFree Carrier

Free on Board (kema bortida)FOB

Savdo va sertifikatlar

Faqat dengiz va ichki suv transporti uchun qoida: sotuvchi eksportni rasmiylashtiradi va tovarni koʻrsatilgan portda kema bortiga yuklaydi, tavakkalchilik shu yerda oʻtadi. Terminalda topshiriladigan konteynerlar uchun Xalqaro savdo palatasi FCA ni tavsiya qiladi.

RUФранко-борт (FOB)ENFree on Board

Furnitura

Kiyim va tikuv

Asosiy matodan tashqari kiyimdagi barcha materiallar: ip, yorliq, tugma, zamok, rezinka, tasma, bogʻich, qistirma va qadoq materiallari. Har biri materiallar roʻyxatiga kiritiladi.

RUФурнитураENTrims

Futer (halqali, nachyossiz)

Trikotaj matolar

Oʻng tomoni silliq, teskarisida qoʻshimcha futer ipi mayda halqalar hosil qiladigan, tuklantirilmagan kulir trikotaj. Yengil va oʻrta ogʻirlikdagi svitshot, xudi va shimlar uchun.

RUФутер петля (без начёса)ENFrench terry

G

Gabardin

Toʻqima va notoʻqima matolar

Oʻng tomonida aniq qiya chiziqlari boʻlgan, zich toʻqilgan tik sarja gazlama; jun, paxta yoki poliefirdan. Pishiq, silliq, yeyilishga chidamli; shim, kostyum va plashlar uchun.

RUГабардинENGabardine

Gidravlik toʻquv dastgohi

Toʻqima va notoʻqima matolar

Arqoqni suv oqimi bilan oʻtkazadigan mokisiz dastgoh. Tez va tejamkor, lekin faqat suvni shimmaydigan iplar, masalan poliefir va poliamid iplari bilan ishlaydi.

RUГидравлический (водоструйный) ткацкий станокENWater-jet loom

Global organik toʻqimachilik standarti (GOTS)

Savdo va sertifikatlar

Organik tolalardan tayyorlangan toʻqimachilik mahsulotlari uchun standart; butun zanjir boʻylab qayta ishlash, kimyoviy moddalar va ijtimoiy talablarni qamrab oladi. Belgilash darajalari: «organic» (kamida 95% organik tola) va «made with organic» (kamida 70%).

RUГлобальный стандарт органического текстиля (GOTS)ENGlobal Organic Textile Standard

Global qayta ishlash standarti (GRS)

Savdo va sertifikatlar

Qayta ishlangan xomashyo ulushi kamida 20% (mahsulot belgisi uchun kamida 50%) boʻlgan mahsulotlar uchun Textile Exchange standarti; ijtimoiy, ekologik va kimyoviy talablarni ham oʻz ichiga oladi. Textile Exchange GRS ni yangi Materials Matter standartiga oʻtkazmoqda.

RUГлобальный стандарт переработки (GRS)ENGlobal Recycled Standard

Gradatsiya

Kiyim va tikuv

Asosiy oʻlcham andozasini belgilangan qadam bilan kattalashtirib va kichraytirib, qatordagi barcha oʻlchamlarni hosil qilish. Gradatsiya qoidalari oʻlchamlar jadvalidan olinadi; odatda CAD tizimida bajariladi.

RUГрадация лекалENGrading

H

Hajmli bosma (puff)

Boʻyash va bosma

Qizdirilganda koʻpchib, boʻrtiq, yumshoq, hajmli koʻrinish beradigan qoʻshimchali boʻyoq bilan trafaret bosma. Logotip va yozuvlar uchun.

RUОбъёмная печать (пуфф)ENPuff print

Halqa

Trikotaj matolar

Trikotajning asosiy elementi: oldingi qator halqasidan oʻtkazilgan egilgan ip boʻlagi. Uning oʻlchami va shakli matoning zichligi, choʻziluvchanligi va barqarorligini belgilaydi.

RUПетляENLoop

Halqa qatori

Trikotaj matolar

Trikotaj mato boʻylab koʻndalang joylashgan halqalar qatori; kulir trikotajda uni bitta ip berish tizimi hosil qiladi. Bir santimetrdagi qatorlar soni halqa ustunlari bilan birga mato zichligini koʻrsatadi.

RUПетельный рядENCourse

Halqa ustuni

Trikotaj matolar

Trikotaj mato boʻylab boʻylama joylashgan, bitta igna hosil qilgan halqalar qatori. Bir santimetrdagi ustunlar soni asosan mashina klassiga bogʻliq; kulirkaning oʻng tomonida ular ingichka boʻylama chiziqlar boʻlib koʻrinadi.

RUПетельный столбикENWale

Halqadagi ip uzunligi

Trikotaj matolar

Bitta halqadagi ip uzunligi, odatda millimetrda. Halqa qancha kalta boʻlsa, mato shuncha zich va ogʻir boʻladi; ogʻirlik va en partiyadan partiyaga takrorlanishi uchun u har bir mato turi uchun belgilanadi.

RUДлина нити в петлеENStitch length

Halqali yigiruv

Ip-kalava va yigiruv

Pilik choʻzilib, urchuq atrofidagi halqa boʻylab harakatlanadigan yugurdak yordamida eshiladigan yigiruv usuli. Eng keng nomerlar oraligʻida eng pishiq va qoʻlga yumshoq ip beradi, lekin bir kilogrammi pnevmomexanik ipdan qimmatroq.

RUКольцевое прядениеENRing spinning

Higg Index

Savdo va sertifikatlar

Ijtimoiy va ekologik faoliyatni oʻzini oʻzi baholash vositalari toʻplami; uni Cascale (ilgari Sustainable Apparel Coalition) boshqaradi. Fabrikalar Higg FEM (ekologiya) va FSLM (ijtimoiy va mehnat masalalari) modullaridan, koʻpincha uchinchi tomon tekshiruvi bilan foydalanadi.

RUHigg IndexENHigg Index

Hoshiya (beyka)

Kiyim va tikuv

Qirqilgan chetni oʻrab, tikib qoʻyiladigan, koʻpincha qiyiq yoki ribanadan kesilgan mato tasmasi — yoqa oʻmizi, yeng oʻmizi, bolalar kiyimida. Hoshiya moslamali rasposhivalka uni bir oʻtishda tikadi.

RUОкантовка (бейка)ENBinding

HVI tizimi

Tolalar

High Volume Instrument — har bir toydan olingan namunani uzunlik, bir xillik, pishiqlik, choʻziluvchanlik, mikroneyr, rang va ifloslik boʻyicha sinovdan oʻtkazadigan avtomatlashtirilgan tizim. Toylar boʻyicha HVI maʼlumotlari paxta savdosi va fabrikada aralashma tuzishning asosi hisoblanadi.

RUСистема HVIENHVI

I

Iflos aralashmalar

Tolalar

Paxtadagi oʻsimlik qoldiqlari: barg, koʻsak poʻchogʻi, poya va chigit poʻchogʻi boʻlakchalari. HVI (zarrachalar soni va maydoni) va AFIS (bir grammdagi soni) bilan oʻlchanadi; titish-tozalash boʻlimida va tarash mashinasida tozalanadi, bunda tolaning bir qismi yoʻqotiladi.

RUСорные примесиENTrash

Igna bilan zichlangan notoʻqima material

Toʻqima va notoʻqima matolar

Tolali qatlamni tishli ignalar bilan qayta-qayta teshib, tolalarni bir-biriga chirmashtirib olinadigan notoʻqima material. Qalin va zich; kigiz, geotekstil, issiqlik izolyatsiyasi va avtomobil ichki qoplamalari uchun.

RUИглопробивной нетканый материалENNeedle-punched nonwoven

Igna detektori

Kiyim va tikuv

Har bir tayyor kiyim oʻtkaziladigan, singan igna yoki qora metall boʻlagini sezsa signal beradigan metall detektori. Koʻp buyurtmachilar, ayniqsa bolalar kiyimi boʻyicha, buni singan ignalar hisobi tartibi bilan birga talab qiladi.

RUИглодетекторENNeedle detector

Ikki fonturali trikotaj

Trikotaj matolar

Ikkita igna fonturasida (silindr va diskda) toʻqilgan kulir trikotaj; halqalarning oʻng koʻrinishi ikki tomonda ham boʻladi. Kulirkadan qalinroq va barqarorroq, chetlari buralmaydi; asosiy turlari — ribana va interlok.

RUДвухфонтурный трикотажENDouble jersey

Ikki ipli futer

Trikotaj matolar

Ikki ipdan toʻqilgan futer: asosiy (kulirka) ip va teskari tomonda halqa hosil qiladigan futer ipi. Uch iplidan yengilroq, odatda taxminan 200–280 g/m²; halqali yoki nachyosli boʻladi.

RUФутер двухниткаENTwo-thread fleece

Incoterms

Savdo va sertifikatlar

Xalqaro savdo palatasining tashish, sugʻurta va bojxona rasmiylashtiruvi xarajatlarini kim toʻlashi hamda tavakkalchilik sotuvchidan xaridorga qayerda oʻtishini belgilovchi qoidalari. Incoterms 2020 da 11 ta qoida bor; har doim qoida, joy va tahrirni koʻrsating, masalan «FCA Toshkent, Incoterms 2020».

RUИнкотермсENIncoterms

Ingichka joylar

Sifat va sinovlar

Ip massasi oʻrtachadan belgilangan miqdorda kam boʻlgan kalta qismlar; 1 km da −50% (qatʼiyroq nazoratda −40%) sezgirlikda sanaladi. Ingichka joylar ipning zaif nuqtalari boʻlib, trikotaj va toʻquv jarayonida uzilishlarga sabab boʻladi.

RUУтоненияENThin places

Ingichka tolali paxta (ELS)

Tolalar

Shtapel uzunligi taxminan 35 mm (1 3/8 dyuym) va undan ortiq boʻlgan paxta, asosan Gossypium barbadense turi. Undan ingichka, pishiq va silliq taroqlangan ip yigiriladi; narxi oʻrta tolali paxtadan ancha yuqori.

RUТонковолокнистый хлопок (ELS)ENExtra-long staple cotton

Interlok

Trikotaj matolar

Ikkita 1×1 ribananing bir-biriga kirishidan hosil boʻlgan ikki fonturali trikotaj; ikki tomoni ham kulirkaning oʻng tomoniga oʻxshaydi. Silliq, zich, buralmaydi, ribanadan kamroq choʻziladi; polo, bolalar kiyimi va ichki kiyim uchun.

RUИнтерлок (двуластик)ENInterlock

Ip nomeri

Ip-kalava va yigiruv

Ipning ingichkaligini ogʻirlik birligiga toʻgʻri keladigan uzunlik (bilvosita tizimlar: Ne, Nm) yoki uzunlik birligiga toʻgʻri keladigan ogʻirlik (bevosita: teks, denye) orqali ifodalovchi son. Bilvosita tizimlarda nomer qancha katta boʻlsa, ip shuncha ingichka.

RUНомер пряжи (линейная плотность)ENYarn count

Ip nomeri boʻyicha variatsiya koeffitsiyenti

Sifat va sinovlar

Partiyadagi sinov kesmalari (odatda 100 metrli kalavalar) orasidagi chiziqli zichlik variatsiya koeffitsiyenti. Yuqori qiymat mato ogʻirligi va rang tusining oʻzgarishiga, yoʻl-yoʻllikka olib kelishi mumkin.

RUКоэффициент вариации по номеруENCount CV

Ip notekisligi

Sifat va sinovlar

Ip massasining uzunligi boʻyicha bir xil emasligi; USTER TESTER kabi asboblarda sigʻim usulida oʻlchanadi. Notekis ip matoda bulutsimon dogʻlar va yoʻllar boʻlib koʻrinadi.

RUНеровнота пряжиENYarn evenness

Ip nuqsonlari (IPI)

Sifat va sinovlar

Standart sezgirlikda (−50%, +50%, +200%) 1 km ipdagi ingichka joylar, yoʻgʻon joylar va nepslarning umumiy soni. IPI ip spetsifikatsiyasidagi asosiy koʻrsatkich, chunki nuqsonlar matoda bevosita koʻrinadi.

RUПороки пряжи (IPI)ENImperfections

Ip tozalagichi

Ip-kalava va yigiruv

Qayta oʻrash mashinasidagi, ipning har bir metrini tekshirib, belgilangan chegaradan oshgan nuqsonlarni (yoʻgʻon va ingichka joylar, nepslar, begona tolalar) kesib tashlaydigan elektron datchik. Tozalash sozlamasi ip sifati va ulanishlar soni oʻrtasidagi murosadir.

RUЭлектронный очиститель пряжиENYarn clearer

Ip-kalava

Ip-kalava va yigiruv

Bir-biriga eshilgan tolalardan (yoki filamentlardan) iborat uzluksiz ip, trikotaj mato toʻqish yoki toʻquvchilik uchun tayyor. U tolasi, nomeri (masalan, Ne 30/1), yigiruv usuli va buram bilan tavsiflanadi.

RUПряжаENYarn

IpakSE

Tolalar

Ipak qurtlari, asosan tut ipak qurti (Bombyx mori) oʻraydigan oqsil ip. Ingichka, pishiq va yaltiroq; ipak chiqindilari shtapelga kesilib, jumladan paxta bilan aralashtirib yigiriladi.

RUШёлкENSilk

Ipni bobinada boʻyash

Boʻyash va bosma

Teshikli patronlarga oʻralgan ipni, bobinalar orqali boʻyoq eritmasini haydab boʻyaydigan davriy usul. Yoʻl-yoʻl va katak matolar uchun asosiy usul; ip bir tekis oʻralgan boʻlsa, rang ichki qatlamdan tashqigacha bir xil boʻladi.

RUКрашение пряжи в бобинахENPackage dyeing

Ipni boʻyash

Boʻyash va bosma

Ipni trikotaj toʻqish yoki toʻquvchilikdan oldin — bobina yoki motok holida boʻyash. Yoʻl-yoʻl, katak, jakkard va shambre uchun zarur; odatda matoni boʻyashdan qimmatroq.

RUКрашение пряжиENYarn dyeing

Ipni kuydirish (gazlash)

Ip-kalava va yigiruv

Chiqib turgan tolalarni yoqib yuborish uchun ipni alanga ustidan tez oʻtkazish. Kuydirilgan ip silliqroq, yaltiroqroq boʻladi va kamroq pilling hosil qiladi; odatda merserizatsiyalangan va ingichka taroqlangan iplarga qoʻllanadi.

RUОпаливание пряжиENGassing

Ipni motokda boʻyash

Boʻyash va bosma

Ipni erkin motoklarda boʻyash; eritma uni bemalol yuvadi, ip esa hajmli va yumshoq qoladi. Qoʻlda toʻqish iplari, akril, jun va bezakli effektlar uchun; bobinada boʻyashdan sekinroq va qimmatroq.

RUКрашение пряжи в моткахENHank dyeing

ISO 9001

Savdo va sertifikatlar

Sifat menejmenti tizimlari boʻyicha xalqaro standart. Sertifikat kompaniyada buyurtmachi talablarini bajarish uchun hujjatlashtirilgan va audit qilinadigan jarayonlar borligini koʻrsatadi; mahsulotning oʻzi sertifikatlanmaydi.

RUISO 9001ENISO 9001

ISO 14001

Savdo va sertifikatlar

Ekologik menejment tizimlari boʻyicha xalqaro standart: kompaniya atrof-muhitga taʼsirini — suv, energiya, oqova suvlar, chiqindilar — aniqlaydi, uni boshqaradi va audit nazorati ostida kamaytiradi.

RUISO 14001ENISO 14001

ISO 45001

Savdo va sertifikatlar

Mehnatni muhofaza qilish va xavfsizlik menejmenti tizimlari boʻyicha xalqaro standart, OHSAS 18001 oʻrnini egallagan. Ish joylaridagi xavflarni aniqlash, xodimlar ishtirokida jarohatlanish va kasb kasalliklarini kamaytirishni talab qiladi.

RUISO 45001ENISO 45001

Izma

Kiyim va tikuv

Tugma uchun izma mashinasida zich baxya bilan yoʻrilgan teshik: koʻylak va polo plankasi uchun toʻgʻri, pidjak va jinsi uchun koʻzli. Mashinaga qarab teshik tikishdan oldin yoki keyin kesiladi.

RUПетля (обмётанная)ENButtonhole

Ishlab chiqarish boshidagi namunaTOP

Kiyim va tikuv

Partiyaning birinchi tayyor mahsulotidan olinib, uning tasdiqlangan PP namunaga mosligini tasdiqlash uchun buyurtmachiga yuboriladigan kiyimlar.

RUОбразец из начала производстваENTop of production sample

Ishlab chiqarish oldi namunasiPP

Kiyim va tikuv

Partiyaning haqiqiy matosi, furniturasi, bosmasi va yorliqlari bilan, ishlab chiqarish liniyasi usullarida tikilgan namuna. Buyurtmachi tasdiqlagach, butun buyurtma uchun etalon boʻladi.

RUПредпроизводственный образецENPre-production sample

Ishqalanishga rang chidamliligi

Sifat va sinovlar

Quruq va hoʻl ishqalanishda rangning matodan oq matoga qanchalik oʻtishi (ISO 105-X12; AATCC 8 da crocking deb ataladi). Toʻq ranglarda hoʻl ishqalanish koʻpincha bajarish eng qiyin koʻrsatkich boʻladi.

RUУстойчивость окраски к трениюENColour fastness to rubbing

Ishqalanishga chidamlilik

Sifat va sinovlar

Matoning ishqalanish natijasida yeyilishga qarshiligi; odatda Martindale asbobida (ISO 12947) belgilangan darajada yemirilguncha boʻlgan sikllar soni bilan sinaladi. Ayniqsa ish kiyimi, mebelbop gazlama va shimlar uchun muhim.

RUСтойкость к истираниюENAbrasion resistance

Ishqoriy qaynatish

Pardozlash

Paxtadagi tabiiy mum, pektin va iflosliklarni ketkazish uchun uni issiq ishqoriy eritmada ishlash; shundan soʻng mato suvni bir tekis shimadi. Oqartirish va boʻyashdan oldin bajariladi, koʻpincha ular bilan birga.

RUОтваркаENScouring

J

Jakkard trikotaj

Trikotaj matolar

Naqshi toʻqish paytida ignalarni alohida tanlash orqali ikki va undan ortiq rang yoki tuzilishda hosil qilinadigan trikotaj. Bir fonturali jakkardning teskarisida protyajkalar boʻladi, ikki fonturalida teskari tomon yopiq.

RUЖаккардовый трикотажENJacquard knit

Jakkard oʻrilish

Toʻqima va notoʻqima matolar

Har bir tanda ipini alohida koʻtaradigan jakkard mashinasida toʻqiladigan yirik va murakkab naqshlar. Parcha, damast, toʻqima yorliqlar va naqshli sochiqlar — jakkard.

RUЖаккардовое переплетение (жаккард)ENJacquard weave

Jet mashinasida boʻyash

Boʻyash va bosma

Arqonsimon matoni yopiq mashinada boʻyoq eritmasi oqimi bilan aylantirib boʻyaydigan davriy usul. Tez va past vanna modulida ishlaydi; trikotaj matolarning asosiy qismi shunday boʻyaladi, poliefir — yuqori haroratda.

RUКрашение на джет-машинахENJet dyeing

Jiddiy nuqson

Sifat va sinovlar

Xaridor buyumni qaytarishiga yoki undan foydalanish qulayligi pasayishiga olib kelishi mumkin boʻlgan nuqson: teshik, soʻkilgan chok, notoʻgʻri oʻlcham, sezilarli rang tafovuti.

RUЗначительный дефектENMajor defect

Jiyak (gazlama chekkasi)

Toʻqima va notoʻqima matolar

Gazlamaning ikki chetidagi, uning titilib ketishiga yoʻl qoʻymaydigan zich qism. Mokili dastgohda jiyak yopiq, mokisizda popukli yoki qayirilgan boʻladi; bichishda odatda kesib tashlanadi.

RUКромкаENSelvedge

Jorjet

Toʻqima va notoʻqima matolar

S va Z yoʻnalishda buralgan krep iplarini almashtirib toʻqilgan, donador, xira yuzali shaffof krep gazlama. Shifondan ogʻirroq va kamroq sirpanchiq; koʻylak, bluzka va sharflar uchun.

RUЖоржетENGeorgette

JunWO

Tolalar

Qoʻy junidan olinadigan, keratindan iborat hayvon tolasi. Issiq, elastik va kam gʻijimlanadi; maxsus ishlov berilmasa kigizlanib kirishishi mumkin, shuning uchun kirishishga qarshi pardoz va parvarish yorligʻi muhim.

RUШерстьENWool

Jut

Tolalar

Asosan Hindiston va Bangladeshda yetishtiriladigan Corchorus oʻsimliklarining dagʻal poya tolasi. Undan qop, gilam asosi va shpagat tayyorlanadi; kiyimbop ip-kalava uchun ishlatilmaydi.

RUДжутENJute

Joʻnatishdan oldingi nazoratPSI

Sifat va sinovlar

Tayyor, qadoqlangan mahsulotni yakuniy tanlab tekshirish, odatda buyurtmaning kamida 80% qadoqlanganda, AQL tanlanmasi asosida. Yuk joʻnatilishidan oldin miqdor, tikish sifati, oʻlchamlar, yorliqlar va qadoq tekshiriladi.

RUПредотгрузочная инспекцияENPre-shipment inspection

Joʻnatma namunasi

Kiyim va tikuv

Qadoqlangan buyurtmadan joʻnatiladigan holida olinib, buyurtmachiga yuboriladigan yoki yetkazilgan mahsulot dalili sifatida saqlanadigan kiyimlar.

RUОтгрузочный образецENShipment sample

K

Kalandrlash

Pardozlash

Matoni bosim ostida ogʻir issiq vallar orasidan oʻtkazib, uni silliqroq, tekisroq va yaltiroqroq qilish yoki jilolash, boʻrtma naqsh berish. Yuvilgandan keyin taʼsiri susayishi mumkin.

RUКаландрированиеENCalendering

Kalta tolalar miqdori (SFC)

Tolalar

Uzunligi 12,7 mm (0,5 dyuym) dan kalta tolalarning soni yoki ogʻirligi boʻyicha ulushi (AFIS, HVI). Kalta tolalar ipda yaxshi ushlanmaydi, shuning uchun tukdorlik, notekislik, chiqindi va uzilishlarni oshiradi.

RUСодержание коротких волокон (SFC)ENShort fibre content

Kanop tolasi

Tolalar

Texnik kanop (Cannabis sativa) poyasidan olinadigan poya (lub) tolasi. Pishiq va chidamli; kiyimda qoʻlga yumshoqroq sezilishi uchun odatda paxta bilan aralashtiriladi.

RUКонопляное волокно (пенька)ENHemp

Kanvas (brezent)

Toʻqima va notoʻqima matolar

Ogʻir, zich toʻqilgan polotno yoki rogojka oʻrilishli gazlama, odatda paxta yoki aralashmadan. Eng ogʻir turlari brezent deb ataladi; sumka, poyabzal, chodir va maxsus kiyim uchun.

RUПарусина (канвас)ENCanvas

Karda ip-kalava

Ip-kalava va yigiruv

Taroqlanmagan, karda piltadan yigirilgan ip. Hajmliroq va arzonroq, lekin taroqlangan ipdan koʻproq neps va tukka ega; pnevmomexanik iplarning deyarli hammasi va trikotaj uchun halqali iplarning katta qismi karda boʻladi.

RUКардная пряжаENCarded yarn

Karton quti

Kiyim va tikuv

Buyurtma, model, rang, oʻlchamlar taqsimoti, soni, ogʻirligi va quti raqami belgilangan gofrokarton transport qutisi. Eng katta ogʻirlik va oʻlchamlarni buyurtmachi belgilaydi.

RUГофрокоробENCarton

Kashemir

Tolalar

Kashmir echkilarining ingichka tivit tolasi, oʻrtacha yoʻgʻonligi 19 mikron va undan kam. Yumshoq, issiq va yengil; tannarxni kamaytirish uchun koʻpincha jun yoki paxta bilan aralashtiriladi.

RUКашемирENCashmere

Kashkorse

Trikotaj matolar

Oddiy 1×1 ribanadan kengroq va boʻrtiqroq chiziqli (masalan, 2×1, 3×3) ribananing savdo nomi, koʻpincha elastanli. Badanga yopishgan ustki kiyim, vodolazka, koʻylak va bezak detallari uchun ishlatiladi.

RUКашкорсеENKashkorse

Kashta

Kiyim va tikuv

Matoga baxya bilan tikiladigan bezak, odatda koʻp boshli kompyuterli mashinalarda raqamlashtirilgan fayl asosida. Narxi baxyalar soni boʻyicha hisoblanadi; yengil trikotajdagi zich naqshlar burishmasligi uchun tagiga stabilizator qoʻyiladi.

RUВышивкаENEmbroidery

Kelib chiqish sertifikati

Savdo va sertifikatlar

Odatda savdo-sanoat palatasi beradigan, tovar ishlab chiqarilgan mamlakatni koʻrsatuvchi hujjat. Imtiyozli sertifikat, masalan MDH erkin savdo hududida ST-1 shakli, import bojini kamaytirish yoki bekor qilish imkonini beradi.

RUСертификат происхожденияENCertificate of origin

Kembrik

Toʻqima va notoʻqima matolar

Kalandrlash orqali silliq va biroz yaltiroq yuzaga keltirilgan, ingichka, zich polotno oʻrilishli paxta yoki zigʻir gazlama. Batistdan zichroq; koʻylak, roʻmolcha, kashta uchun asos va astar sifatida.

RUКембрикENCambric

Kislotali boʻyoq

Boʻyash va bosma

Kislotali vannada oqsil va poliamid tolalari — jun, ipak, poliamidni boʻyash uchun qoʻllanadigan boʻyoqlar. Yorqin ranglar beradi; paxta va poliefirni boʻyamaydi.

RUКислотный красительENAcid dye

Kiyimga toʻgʻridan-toʻgʻri raqamli bosmaDTG

Boʻyash va bosma

Suv asosidagi pigment siyohlar bilan tayyor kiyimga, odatda paxtaga, toʻgʻridan-toʻgʻri purkab bosish. Dona-dona kiyim va kichik buyurtmalar uchun mos; toʻq rangli kiyimga oldindan ishlov va oq asos qatlam kerak.

RUПрямая цифровая печать на изделииENDirect-to-garment printing

Kichik nuqson

Sifat va sinovlar

Foydalanishga taʼsir qilmaydigan va buyum qaytarilishiga olib kelishi kam ehtimolli boʻlgan spetsifikatsiyadan kichik chetlanish: qirqilmagan ip uchi, chokdagi biroz notekislik.

RUМалозначительный дефектENMinor defect

Kompakt yigiruv

Ip-kalava va yigiruv

Eshishdan oldin tolalar oqimi havo soʻrilishi orqali zichlashtiriladigan qoʻshimcha zonaga ega halqali yigiruv. Kompakt ip-kalava xuddi shu nomerdagi oddiy halqali ipdan kam tukli, pishiqroq va kamroq pilling hosil qiladi.

RUКомпактное прядениеENCompact spinning

Kompaktlash

Pardozlash

Trikotaj halqalarini issiq vallar yoki namat orasida uzunasiga mexanik zichlash; shunda mato uyda yuvilganda emas, fabrikada kirishadi. Paxta trikotaj uchun chulok holida ham, ochiq enda ham qoʻllanadi.

RUКомпактированиеENCompaction

Konditsion namlik

Sifat va sinovlar

Toladagi suv ogʻirligining quruq ogʻirligiga nisbati, foizda; paxta standart sharoitda (20 °C, nisbiy namlik 65%, ISO 139) taxminan 7–8,5% namlik saqlaydi. Shartnomada kelishilgan namlik koʻrsatilishi mumkin, shunda sotiladigan ogʻirlik havoning namligiga bogʻliq boʻlmaydi.

RUВлажность (кондиционная)ENMoisture regain

Konosament (B/L)

Savdo va sertifikatlar

Dengiz tashuvchisining yukni qabul qilgani va tashish shartnomasini tasdiqlovchi hujjat; ayni paytda tovarga egalik hujjati — yukni asl nusxa egasi oladi. Akkreditivda odatda asosiy hujjatlardan biri.

RUКоносамент (B/L)ENBill of lading

Konus bobina

Ip-kalava va yigiruv

Qogʻoz yoki plastik naychadagi konussimon ip oʻrami — ip-kalava odatda shu holda joʻnatiladi, ogʻirligi odatda taxminan 1,5–2,5 kg. Konusdan ip yuqori tezlikda oson yechiladi, bu trikotaj mashinalari uchun qulay.

RUКоническая бобина (конус)ENCone

Kops (pochatok)

Ip-kalava va yigiruv

Halqali yigiruv mashinasi urchugʻidagi naychaga oʻraladigan kichik ip oʻrami. Kopslar bobinalarga qayta oʻraladi, bunda nuqsonlar olib tashlanadi va uchlar ulanadi.

RUПочатокENCop

Krep

Toʻqima va notoʻqima matolar

Yuqori buramli krep iplari, krep oʻrilishi yoki pardoz natijasida mayda donador, gʻadir-budur yuzaga ega gazlama. Yaxshi osiladi va kam gʻijimlanadi; koʻylak, bluzka va kostyumlar uchun.

RUКрепENCrepe

Kritik nuqson

Sifat va sinovlar

Buyumni xavfli qiladigan yoki qonun talablarini buzadigan nuqson: singan igna, oʻtkir qismlar, bolalar kiyimidagi yutib yuborilishi mumkin boʻlgan mayda detallar. Odatda bitta kritik nuqson partiyani rad etishga asos boʻladi.

RUКритический дефектENCritical defect

Kub boʻyogʻi

Boʻyash va bosma

Qaytarish orqali eruvchan holga keltirilib, paxtaga singgach yana oksidlanadigan erimaydigan boʻyoqlar (masalan, indigo). Yuvish va yorugʻlikka juda yuqori chidamlilik beradi; maxsus kiyim va denim uchun.

RUКубовый красительENVat dye

Kulir trikotaj (koʻndalang toʻqish)

Trikotaj matolar

Ip mato boʻylab koʻndalang yurib, halqalarni qator-qator hosil qiladigan trikotaj. Doiraviy va yassi trikotaj mashinalari shu usulda ishlaydi; kulirka, ribana, interlok va futer — kulir trikotaj. Yaxshi choʻziladi, ip uzilsa soʻkilishi mumkin.

RUКулирный (поперечновязаный) трикотажENWeft knitting

Kulirka (bir fonturali silliq trikotaj)

Trikotaj matolar

Bitta igna fonturasida toʻqiladigan asosiy kulir trikotaj: oʻng tomoni silliq, teskarisida halqa yoylari. Chetlari buraladi, qiyshayishi mumkin; futbolka uchun odatda 140–200 g/m².

RUКулирная гладь (кулирка)ENSingle jersey

Kulrang shkala

Sifat va sinovlar

Rang chidamliligini koʻz bilan baholash uchun ishlatiladigan kulrang namunalar juftliklari: rang oʻzgarishi shkalasi (ISO 105-A02) va boʻyalish shkalasi (ISO 105-A03). 5 ball — oʻzgarish yoʻq; 3–4 kabi oraliq baholar ham qoʻllanadi.

RUСерая шкалаENGrey scale

Kupro (mis-ammiakli tola)CUP

Tolalar

Paxta lintidan mis-ammiak usulida regeneratsiya qilingan sellyuloza tolasi. Ingichka, silliq va ipaksimon; astarlik va yengil koʻylakbop gazlamalarda ishlatiladi.

RUКупра (медно-аммиачное волокно)ENCupro

Kuzatuvchanlik

Savdo va sertifikatlar

Mahsulot va uning materiallarini har bir bosqichda — fermer xoʻjaligi yoki qayta ishlovchidan tayyor buyumgacha — kuzatib borish imkoniyati. Xaridorlarga kelib chiqish va daʼvolarni isbotlash hamda taʼminot zanjirlarida tegishli tekshiruv (due diligence) qonunlariga rioya qilish uchun tobora koʻproq kerak boʻlmoqda.

RUПрослеживаемостьENTraceability

Koʻk jun shkalasi

Sifat va sinovlar

Maʼlum tezlikda oqaradigan sakkizta etalon koʻk jun mato; yorugʻlikka chidamlilik sinovida (ISO 105-B02) namuna bilan yonma-yon nurlantiriladi. Namunaning 1 dan 8 gacha bahosi — xuddi shunchalik oqargan etalon raqami.

RUСиняя шкалаENBlue wool scale

L

Lab dip (laboratoriya boʻyoq namunasi)

Boʻyash va bosma

Rang etaloniga moslab laboratoriyada boʻyalgan kichik mato yoki ip namunasi. Buyurtmachi asosiy partiya boʻyalishidan oldin odatda bir nechta variantdan birini tasdiqlaydi.

RUЛабдип (лабораторный выкрас)ENLab dip

Laun (batist)

Toʻqima va notoʻqima matolar

Ingichka taralgan ipdan toʻqilgan, yupqa va yengil polotno oʻrilishli paxta yoki zigʻir gazlama, tarang pardozli. Vualdan silliqroq va zichroq; koʻylak, bluzka, tungi kiyim va roʻmolchalar uchun.

RUЛаун (батист)ENLawn

Laykrali kulirka (streych)

Trikotaj matolar

Har bir yoki har ikkinchi qatorida elastan ipi platirlangan kulirka, odatda ogʻirlikning 3–8 %. Shaklini yaxshi tiklaydi va badanga yopishib turadi; termostabillash talab qilinadi, ochiq enda pardozlanadi. Lycra — elastanning savdo belgisi.

RUКулирка с лайкрой (стрейч)ENElastane jersey

Lazerli tekislash

Tolalar

Sugʻorish suvi bir tekis tarqalishi uchun dalani lazer boshqaruvida tekislash.

RUЛазерная планировкаENLaser land levelling

Liniyani muvozanatlash

Kiyim va tikuv

Tikuv operatsiyalarini ishchilar oʻrtasida har bir ish joyi vaqt boʻyicha taxminan teng yuklanadigan va ish tor joylarsiz oqadigan qilib taqsimlash. Har bir operatsiyaning SMV asosida bajariladi.

RUБалансировка потокаENLine balancing

Lint (chigit tuki)

Tolalar

Tola ajratilgandan keyin chigitda qoladigan juda kalta tuk; linter mashinalarida olinadi. Yigirish uchun juda kalta; sellyuloza, jumladan kupro, qogʻoz va sellyuloza efirlari uchun xomashyo boʻladi.

RUЛинт (подпушек)ENLinters

LiotsellCLY

Tolalar

Organik erituvchida (NMMO) bevosita eritilgan yogʻoch sellyulozasidan yigiriladigan tola; erituvchi qayta yigʻilib, yana ishlatiladi. Quruq va hoʻl holatda pishiq; eng mashhur savdo belgisi — TENCEL.

RUЛиоцеллENLyocell

Lokal bosma (placement)

Boʻyash va bosma

Kiyimning belgilangan joyiga, masalan koʻkrakdagi logotip yoki orqadagi rasm, odatda bichilgan detallarga yoki tayyor kiyimga bosiladigan bosma. Oʻlchami va tayanch nuqtadan joylashuvi texnik paketda koʻrsatiladi.

RUПозиционная (локальная) печатьENPlacement print

M

Maqbul sifat chegarasi (AQL)

Sifat va sinovlar

Tanlab tekshirishda qabul qilinadigan eng yomon oʻrtacha nuqson darajasi (ISO 2859-1, ANSI/ASQ Z1.4). Tikuv buyurtmalarida odatda jiddiy nuqsonlar uchun AQL 2,5, kichik nuqsonlar uchun 4,0 olinadi, kritik nuqsonlarga yoʻl qoʻyilmaydi.

RUПредел приемлемого качества (AQL)ENAcceptance quality limit

Marker (bichish rejasi)

Kiyim va tikuv

Bichishdan oldin buyurtmaning barcha andozalarini mato enida joylashtirish rejasi; odatda CAD da tuziladi va qogʻozga chiqariladi. Yaxshi marker matoni tejaydi va ip hamda tuk yoʻnalishini hisobga oladi.

RUРаскладка лекалENMarker

Marker samaradorligi

Kiyim va tikuv

Marker maydonining andozalar egallagan ulushi, foizda; qolgani chiqindi. Kiyim turi, birga joylashtirilgan oʻlchamlar va mato eniga bogʻliq; odatda taxminan 75–90 %.

RUКоэффициент использования раскладкиENMarker efficiency

Massa balansi

Savdo va sertifikatlar

Sertifikatlangan va oddiy xomashyoni aralashtirish mumkin boʻlgan, lekin sertifikatlangan sifatida sotilgan hajm sertifikatlangan sifatida sotib olingan hajmdan oshmaydigan taʼminot zanjiri modeli. Mahsulot tarkibida sertifikatlangan tola jismonan boʻlmasligi mumkin.

RUМассовый балансENMass balance

Massada boʻyash

Boʻyash va bosma

Sintetik yoki viskoza polimerini tola shakllantirilishidan oldin boʻyash. Rang tola ichida boʻladi, shuning uchun rang chidamliligi juda yuqori va boʻyash uchun suv kerak emas, lekin har bir rang katta partiya talab qiladi.

RUКрашение в массеENDope dyeing

Materiallar roʻyxatiBOM

Kiyim va tikuv

Kiyimdagi har bir material — mato, ip, yorliq, furnitura va qadoq — yetkazib beruvchisi, rangi, oʻlchami va bir dona uchun sarfi bilan roʻyxati. Xarid va tannarx shu asosda hisoblanadi.

RUСпецификация материаловENBill of materials

Mato eni

Toʻqima va notoʻqima matolar

Matoning kengligi: foydali (bichish uchun) — jiyaklarsiz, yoki toʻliq en. Kiyimbop gazlamalar koʻpincha taxminan 140–160 sm, choyshabbop gazlamalar kengroq toʻqiladi. Mato qancha keng boʻlsa, bichish odatda shuncha tejamli.

RUШирина тканиENFabric width

Mato sarfi

Kiyim va tikuv

Bitta kiyim uchun kerak boʻladigan mato miqdori — trikotajda kilogramm, gazlamada metrda — bichish chiqindisi bilan birga. Marker asosida aniqlanadi va kiyim tannarxiga katta taʼsir qiladi.

RUРасход полотнаENFabric consumption

Matoni boʻyash

Boʻyash va bosma

Gazlama yoki trikotaj matoni toʻqilgandan keyin — arqonsimon yoki ochiq enda boʻyash. Bir xil rangli matolar uchun eng keng tarqalgan va tejamli usul; xom matoni buyurtmaga qarab boʻyash imkonini beradi.

RUКрашение полотна (в куске)ENPiece dyeing

Matoni kesib ochish

Pardozlash

Naysimon trikotaj matoni belgilangan chiziq (oʻchirilgan igna izi) boʻylab kesib ochish, shunda u ochiq enda pardozlanadi yoki bichiladi. Bitta halqa ustuni boʻylab toʻgʻri kesish qoʻshimcha qiyshayishning oldini oladi.

RUРазрезка полотнаENSlitting

Maxra (trikotaj)

Trikotaj matolar

Qoʻshimcha tuk ipi bir tomonda qirqilmagan halqalar hosil qiladigan kulir trikotaj. Yumshoq va namni yaxshi shimadi; xalat, bolalar va uy kiyimi uchun, velurning asosi ham shu.

RUМахровое трикотажное полотно (махра)ENKnitted terry

Maxra gazlama (sochiqbop)

Toʻqima va notoʻqima matolar

Qoʻshimcha, boʻsh tortilgan tuk tandasi bir yoki ikki tomonda qirqilmagan halqalar hosil qiladigan tukli gazlama. Halqalar suvni shimadi; sochiqlar odatda taxminan 400–600 g/m².

RUМахровая тканьENTerry towelling

Mashina klassiE

Trikotaj matolar

Trikotaj mashinasi fonturasining bir dyuymidagi ignalar soni, E harfi bilan yoziladi (E28 — dyuymda 28 igna). Klass qancha yuqori boʻlsa, shuncha ingichka ip kerak: futbolkabop kulirka koʻpincha E24–E28 mashinalarida toʻqiladi.

RUКласс машиныENGauge

Melanj ip-kalava

Ip-kalava va yigiruv

Turli rangga boʻyalgan (yoki boʻyalgan va boʻyalmagan) tolalar aralashmasidan yigirilgan, ola-chipor tus beradigan ip. Klassik kulrang melanj — boʻyalmagan paxtaga qora rangga boʻyalgan tola qoʻshilganidan hosil boʻladi.

RUМеланжевая пряжаENMelange yarn

Merinos juni

Tolalar

Merinos zotli qoʻylarning juni, odatda 24 mikrondan ingichka. Ingichka merinos juni teriga yumshoq tegadi; trikotaj, termokiyim va paxta bilan aralashmalarda ishlatiladi.

RUШерсть мериносаENMerino wool

Merserizatsiya

Pardozlash

Paxta ipi yoki matosini taranglik ostida kuchli oʻyuvchi natriy eritmasi bilan ishlash. Tolalar boʻkib, yumaloqlashadi, yaltiroqroq va pishiqroq boʻladi, yaxshiroq boʻyaladi; polo va nozik koʻylakbop gazlamalar uchun.

RUМерсеризацияENMercerising

Merserizatsiyalangan ip-kalava

Ip-kalava va yigiruv

Taranglik ostida quyuq oʻyuvchi natriy eritmasida ishlov berilgan paxta ipi: tolalar boʻkib, dumaloq shaklga keladi. Ip jilo, pishiqlik va yaxshiroq boʻyalish xususiyatini oladi; odatda avval kuydiriladi.

RUМерсеризованная пряжаENMercerised yarn

Metameriya

Boʻyash va bosma

Turli boʻyoqlardan olingan ikki rang bir yorugʻlikda mos kelib, boshqasida farq qilishi. Yorugʻlik kabinasida ikki-uch manbada tekshirish uni aniqlaydi.

RUМетамерияENMetamerism

Metrdagi buramlar soni (TPM)

Ip-kalava va yigiruv

Bir metr ipdagi buramlar soni. Paxta savdosida buram koʻpincha dyuym hisobida (TPI) beriladi: 1 TPI = 39,37 TPM.

RUКрутка на метр (кр/м)ENTwists per metre

Meʼyoriy vaqtSMV, SAM

Kiyim va tikuv

Oʻqitilgan ishchi operatsiya yoki butun kiyimni meʼyoriy surʼatda bajarishi uchun kerak boʻlgan, qoʻshimcha vaqtlarni hisobga olgan vaqt, daqiqada. Narx hisoblash, liniyani rejalash va samaradorlik uchun ishlatiladi.

RUНорма времениENStandard minute value

MikroneyrMic

Tolalar

Namunadan havo oʻtkazish orqali aniqlanadigan, paxtaning ingichkaligi va yetukligini birga aks ettiruvchi koʻrsatkich. AQSh tasnifida ustama haq toʻlanadigan oraliq 3,7–4,2, bazaviy oraliq 3,5–4,9; past qiymat yetilmagan tola va nepslarni, yuqori qiymat dagʻal tolani bildiradi.

RUМикронейрENMicronaire

Minimal buyurtma hajmi (MOQ)

Savdo va sertifikatlar

Yetkazib beruvchi bitta buyurtma, rang yoki model uchun ishlab chiqaradigan eng kam miqdor. Ip-kalava uchun u koʻpincha nomer va rang boʻyicha belgilanadi, chunki kichik partiyalar va mashinalarni qayta sozlash tannarxni oshiradi.

RUМинимальный объём заказа (MOQ)ENMinimum order quantity

Miqdor boʻyicha ruxsat etilgan chetlanish

Savdo va sertifikatlar

Yetkazilgan miqdorning buyurtmadan farq qilishi mumkin boʻlgan kelishilgan chegara, masalan ±3% yoki ±5%, chunki ip-kalava va matoni kilogramm yoki metrgacha aniq ishlab chiqarib boʻlmaydi. UCP 600 ga koʻra akkreditivdagi «taxminan» soʻzi ±10% ga ruxsat beradi.

RUДопуск по количествуENQuantity tolerance

Misr paxtasi

Tolalar

Misrda yetishtirilgan paxta; uzun va ingichka tolali «Giza» navlari bilan mashhur. Bu nomdan baʼzan noqonuniy foydalanilgani sababli xaridorlar kelib chiqishini tasdiqlovchi hujjat soʻraydi.

RUЕгипетский хлопокENEgyptian cotton

Modul (gʻaram)

Tolalar

Jinga topshirilgunga qadar saqlanadigan zichlangan, yopilgan xom paxta uyumi.

RUМодуль (бунт)ENModule

Mokili baxya301

Kiyim va tikuv

Oddiy tikuv mashinasining baxyasi: igna ipi va moki ipi mato oʻrtasida chirmashadi. Ikki tomondan bir xil koʻrinadi, mustahkam, lekin deyarli choʻzilmaydi; gazlama, yorliq va bezak chiziqlari uchun.

RUЧелночный стежокENLockstitch

Mokisiz toʻquv dastgohi

Toʻqima va notoʻqima matolar

Arqoqni mokisiz — havo, suv, rapira yoki mikromoki yordamida oʻtkazadigan dastgoh. Mokili dastgohdan tezroq ishlaydi; jiyagi popukli yoki qayirib kiritilgan boʻladi.

RUБесчелночный ткацкий станокENShuttleless loom

Monoip (monofilament)

Ip-kalava va yigiruv

Baliq ovlash ipiga oʻxshash, bitta nisbatan yoʻgʻon filamentdan iborat ip. Kiyimbop matolarda emas, texnik toʻqimachilik, filtrlar va koʻrinmas choklar uchun ishlatiladi.

RUМононитьENMonofilament

Moxer

Tolalar

Angora echkisining yungi: yaltiroq, silliq va elastik. Ip-kalavaga jilo va hajm beradi; trikotaj, kostyumbop gazlama va fasonli iplarda ishlatiladi.

RUМохерENMohair

Mulina ip-kalava

Ip-kalava va yigiruv

Turli rangdagi ikki yoki undan ortiq yakka ipdan eshilgan ip; matoda ikki rangli, mayda chipor effekt beradi.

RUПряжа мулинеENMouliné yarn

Multifilament ip

Ip-kalava va yigiruv

Koʻp sonli ingichka filamentlardan iborat ip; umumiy chiziqli zichlik va filamentlar soni bilan yoziladi, masalan 167 dteks f48 (150D/48F). Filamentlar qancha koʻp va ingichka boʻlsa, ip shuncha yumshoq.

RUКомплексная нитьENMultifilament

Muslin

Toʻqima va notoʻqima matolar

Siyrak toʻqilgan, yengil polotno oʻrilishli paxta gazlama. Nozik muslin yumshoq va havodor — yozgi kiyim va chaqaloq yoʻrgaklari uchun; dagʻalroq navlari kiyim maketi, astar va filtrlash uchun.

RUМуслинENMuslin

N

Nabroska (press halqa)

Trikotaj matolar

Igna yangi ipni olib, eski halqasini tashlamaydigan element; ip yopilmagan nabroska boʻlib qoladi. Nabroskalar pike, vafli va toʻrsimon matolarni hosil qiladi, matoni kengroq va qalinroq qiladi.

RUПрессовая петля (набросок)ENTuck stitch

NACB

Tolalar

Eng yuqori ochilgan koʻsakdan yuqoridagi pishmagan koʻsakli boʻgʻimlar soni.

RUNACBENNACB

Narx soʻrovi (RFQ)

Savdo va sertifikatlar

Xaridorning narx va shartlar haqidagi soʻrovi. Ip-kalava uchun unda tola va aralashma tarkibi, ip nomeri, yigiruv usuli, miqdor, qadoq, Incoterms sharti va manzil, yetkazib berish muddati, talab qilinadigan sertifikatlar yoki sinov meʼyorlari koʻrsatiladi.

RUЗапрос коммерческого предложения (RFQ)ENRequest for quotation

Naysimon trikotaj mato (chulok)

Trikotaj matolar

Doiraviy mashinadan chiqqan choksiz quvur shaklidagi trikotaj mato. Eni ikki qavat taxlangan holda koʻrsatiladi; mato chulok holida boʻyaladi va pardozlanadi yoki oldin kesib ochiladi.

RUПолотно «чулком» (в рукав)ENTubular fabric

Nazorat darajasi

Sifat va sinovlar

ISO 2859-1 boʻyicha partiya hajmiga qarab tanlanma hajmini belgilaydi: umumiy darajalar I, II va III (II — odatiy) hamda qimmat yoki buzuvchi sinovlar uchun maxsus darajalar S-1 – S-4.

RUУровень контроляENInspection level

Nachyosli futer

Trikotaj matolar

Teskari tomonidagi halqalari tarab, issiqlikni ushlab turadigan yumshoq tukka aylantirilgan futer (odatda ikki yoki uch ipli). Svitshot, xudi va sport kostyumlari uchun; nachyos issiqroq, lekin pilling hosil qilishga moyilroq.

RUФутер с начёсомENFleece

Ne (inglizcha nomer)

Ip-kalava va yigiruv

Inglizcha paxta tizimi: bir funt ipdagi 840 yardli kalavalar soni. Ne 30 ip Ne 20 dan ingichka; teks = 590,5 ÷ Ne. Yakka ip Ne 30/1 deb yoziladi.

RUNe (английский номер)ENNe

Nepslar (tugunchalar)

Sifat va sinovlar

Chigallashgan tolalardan iborat mayda tugunchalar, koʻpincha yetilmagan tolalar yoki chigit poʻchogʻi atrofida hosil boʻladi. AFIS ularni tola va piltada bir grammga, ipda esa 1 km ga +200% (pnevmomexanik ipda koʻpincha +280%) sezgirlikda sanaydi.

RUНепсыENNeps

Nm (metrik nomer)

Ip-kalava va yigiruv

Metrik tizim: bir kilogramm ipning kilometrlardagi uzunligi (bir grammdagi metrlar). Jun, zigʻir va aralashmalar uchun ishlatiladi; Nm = 1,693 × Ne, teks = 1000 ÷ Nm.

RUNm (метрический номер)ENNm

Notoʻqima material

Toʻqima va notoʻqima matolar

Tola yoki iplarni mexanik, termik yoki kimyoviy usulda biriktirib, yigiruv, toʻquvchilik va trikotaj toʻqishsiz olinadigan mato. Tibbiyot va gigiyena buyumlari, qistirmalar, filtrlar va sumkalar uchun.

RUНетканый материалENNonwoven

O

OEKO-TEX Standard 100

Savdo va sertifikatlar

Toladan tayyor buyumgacha OEKO-TEX chegaraviy qiymatlar katalogi boʻyicha zararli moddalarga sinovdan oʻtgan toʻqimachilik mahsulotlari uchun belgi. Meʼyorlar mahsulot sinfiga bogʻliq va chaqaloqlar buyumlari uchun eng qatʼiy; sertifikat bir yil amal qiladi.

RUOEKO-TEX Standard 100ENOEKO-TEX Standard 100

Ohorni ketkazish

Pardozlash

Toʻqishdan oldin tanda iplariga surtilgan ohorni (kraxmal yoki sintetik qatlamni), odatda fermentlar yoki oksidlovchilar bilan ketkazish. Ohor bir tekis ketkazilmasa, qaynatish, oqartirish va boʻyash ham notekis chiqadi.

RUРасшлихтовкаENDesizing

Oksford

Toʻqima va notoʻqima matolar

Rogojka oʻrilishli, yumshoq, biroz dagʻal koʻylakbop gazlama; koʻpincha tandasi rangli, arqogʻi oq boʻlib, ikki tusli koʻrinish beradi. Sumka va chodirlar uchun qoplamali poliefir va poliamid gazlamalar ham oksford deb ataladi (masalan, 600D).

RUОксфордENOxford

Oltingugurtli boʻyoq

Boʻyash va bosma

Paxta uchun arzon boʻyoqlar; qaytarilgan holda qoʻllanib, soʻng oksidlanadi va chuqur qora, toʻq koʻk va jigarrang beradi. Yuvishga chidamliligi yaxshi, yorugʻlikka oʻrtacha; qora denim va maxsus kiyim uchun keng tarqalgan.

RUСернистый красительENSulphur dye

Opalash

Pardozlash

Mato yoki ipni gaz alangasi yoki qizigan plitalar ustidan tez oʻtkazib, chiqib turgan tolalarni kuydirish. Toza, silliq yuza, aniqroq bosma va kamroq pilling beradi.

RUОпаливаниеENSingeing

Optik oqartirishOBA

Pardozlash

Ultrabinafsha nurni yutib, koʻk nur chiqaradigan fluoressent moddalarni (optik oqartiruvchilar) qoʻshish; natijada oq rang yorqinroq koʻrinadi. Bunday oq UB nurda yaltiraydi va rang moslashga taʼsir qilishi mumkin.

RUОптическое отбеливаниеENOptical brightening

Oqartirish

Pardozlash

Paxtaning tabiiy sargʻish rangini, odatda vodorod peroksidi bilan, ketkazib oq rang yoki och tuslar uchun toza asos olish. Qor oq kiyim uchun optik oqartiruvchi ham qoʻshiladi.

RUБелениеENBleaching

Organik paxta

Tolalar

Organik qoidalar boʻyicha sertifikatlangan yerlarda sintetik oʻgʻitlar, pestitsidlar va genetik modifikatsiyalangan urugʻlarsiz yetishtirilgan paxta. Ip-kalava va buyumlardagi «organik» degan daʼvo OCS yoki GOTS kabi taʼminot zanjiri sertifikati bilan tasdiqlanadi.

RUОрганический хлопокENOrganic cotton

Organik tarkib standarti (OCS)

Savdo va sertifikatlar

Mahsulotdagi organik xomashyo ulushini (5% dan 100% gacha) tasdiqlovchi Textile Exchange taʼminot zanjiri standarti. GOTS dan farqli ravishda qayta ishlash uchun kimyoviy va ijtimoiy talablar qoʻymaydi.

RUСтандарт органического содержания (OCS)ENOrganic Content Standard

Organza

Toʻqima va notoʻqima matolar

Kompleks iplardan toʻqilgan yupqa, shaffof, qattiq polotno oʻrilishli gazlama; anʼanaviy ipakdan, hozir koʻpincha poliefir yoki poliamiddan. Shaklini saqlaydi; kelin libosi, ustki qatlamlar va qistirmalar uchun.

RUОрганзаENOrganza

Osma yorliq

Kiyim va tikuv

Ip halqa yoki plastik ilgich bilan biriktiriladigan, brend, narx, shtrix-kod va mahsulot maʼlumoti yozilgan olinadigan karton yorliq. Biriktirish joyi va ilgich turi qadoqlash yoʻriqnomasida koʻrsatiladi.

RUНавесной ярлыкENHang tag

Ottoman (trikotaj)

Trikotaj matolar

Faqat bitta igna fonturasida qoʻshimcha qatorlar toʻqish orqali boʻrtiq koʻndalang chiziqlar hosil qilingan ikki fonturali trikotaj. Qalin va boʻrtiq yuzali; koʻylak, yubka va jemperlar uchun.

RUОттоман (трикотаж)ENOttoman

Overflow mashinasida boʻyash

Boʻyash va bosma

Jet boʻyashning bir turi: arqonsimon mato toshib oqayotgan eritma va baraban yordamida, jetdan yumshoqroq harakatlantiriladi. Nozik va hajmli trikotaj matolar uchun mos, lekin vanna moduli kattaroq.

RUКрашение на машинах overflowENOverflow dyeing

Overlok baxyasi504, 514

Kiyim va tikuv

Bir oʻtishda detallarni biriktirib, qirqilgan chetini kesib, ip bilan oʻraydigan baxya. Uch ipli 504 chetni yoʻradi, toʻrt ipli 514 trikotajning asosiy choʻziluvchan chokidir.

RUОверлочный (обмёточный) стежокENOverlock stitch

Ochiq enda pardozlash

Pardozlash

Kesib ochilgan, yoyilgan trikotaj matoni stenter va ochiq en kompaktorlarida pardozlash. En, qiyshayish va ogʻirlik yaxshiroq nazorat qilinadi; elastanli matolar va koʻp bosma turlari uchun zarur.

RUОтделка в расправкуENOpen-width finishing

Ochiq enli (kesilgan) trikotaj mato

Trikotaj matolar

Halqa ustuni boʻylab kesilib, butun enida yoyilgan holda ishlov beriladigan trikotaj mato. Bunda en va qiyshayish yaxshiroq nazorat qilinadi; elastanli matolar, bosma va keng yoyish uchun mos.

RUПолотно в расправку (разрезное)ENOpen-width fabric

P

Pantone TCX

Boʻyash va bosma

Pantone Fashion, Home + Interiors tizimining boʻyalgan paxta namunalari koʻrinishidagi rang etalonlari; masalan, 19-4052 TCX kodi rangni bildiradi. Buyurtmachilar paxtani boʻyash uchun rangni koʻpincha shunday belgilaydi.

RUPantone TCXENPantone TCX

Parafinlash

Ip-kalava va yigiruv

Qayta oʻrash vaqtida ipga yupqa parafin qatlamini surtish. Trikotaj mashinasida ipning metallga ishqalanishini kamaytirib, ignalar yeyilishi, tola changi va uzilishlarni kamaytiradi; toʻquv iplari parafinlanmaydi.

RUПарафинированиеENWaxing

Partiya (lot)

Savdo va sertifikatlar

Bir xil xomashyodan, bir xil sozlamalarda ishlab chiqarilgan va bitta partiya raqami berilgan mahsulot miqdori. Turli partiyadagi ip boʻyashdan keyin tusi bilan biroz farq qilishi mumkin, shuning uchun bitta matoda partiyalarni aralashtirmaslik kerak.

RUПартия (лот)ENLot

Parvarish yorligʻi

Kiyim va tikuv

Xomashyo tarkibi, parvarish belgilari (yuvish, oqartirish, quritish, dazmollash, kimyoviy tozalash), ishlab chiqarilgan mamlakat va koʻpincha oʻlcham koʻrsatilgan doimiy yorliq. Mazmuni sotiladigan mamlakat qonunchiligiga koʻra belgilanadi.

RUЭтикетка по уходуENCare label

PaxtaCO

Tolalar

Gʻoʻza (Gossypium) chigitidagi tola, deyarli toza sellyuloza. Yumshoq, namni yaxshi shimadi va oson boʻyaladi, shuning uchun trikotaj, sochiq va koʻylakbop gazlamalar uchun asosiy tola hisoblanadi.

RUХлопокENCotton

Paxta tolasi (lint)

Tolalar

Paxta tozalash zavodida chigitdan ajratilib, toylarga presslangan va ip-yigiruv fabrikalariga sotiladigan tola. Inglizcha lint aynan tolaning oʻzini bildiradi; oʻzbekcha «lint» esa chigitdagi kalta tukni (linters) anglatadi.

RUХлопковое волокно (lint)ENLint

Paxta xomashyosi

Tolalar

Terib olingan holatdagi paxta: tola hali chigitga yopishgan, barg va boshqa iflosliklar aralashgan. Paxta tozalash zavodida u tola, chigit va chiqindiga ajratiladi; ogʻirligining taxminan uchdan bir qismi tolaga aylanadi.

RUХлопок-сырецENSeed cotton

Perevivka (leno) oʻrilish

Toʻqima va notoʻqima matolar

Juft tanda iplari arqoqlar orasida bir-biriga oʻralib, arqoqni mahkamlaydigan oʻrilish. Siyrak, lekin barqaror gazlamalar beradi: chivin toʻri, qoplar, shuningdek jiyak.

RUПеревивочное переплетениеENLeno weave

Perkal

Toʻqima va notoʻqima matolar

Zich toʻqilgan polotno oʻrilishli paxta yoki aralash gazlama; yuzasi xira, tarang va salqin, odatda taralgan ipdan, bir kvadrat dyuymda 180 va undan koʻp ip. Asosan choyshab va koʻrpa jildlari uchun.

RUПеркальENPercale

pH qiymati

Sifat va sinovlar

Mato suvli ekstraktining kislotaliligi yoki ishqoriyligi (ISO 3071). Pardozdan qolgan kimyoviy moddalar terini taʼsirlashi mumkin, shuning uchun teriga tegadigan buyumlar uchun odatda pH 4,0–7,5 talab qilinadi.

RUПоказатель pHENpH value

Pigment bilan boʻyash

Boʻyash va bosma

Bogʻlovchi modda yordamida tola yuzasida ushlanadigan erimaydigan pigmentlar bilan boʻyash, koʻpincha tayyor kiyimda. Kiyilgan sari koʻproq oqaradigan «eskirgan» koʻrinish beradi; ishqalanishga chidamliligi boʻyoqlarnikidan past.

RUПигментное крашениеENPigment dyeing

Pigment bosma

Boʻyash va bosma

Issiqlik bilan mustahkamlanadigan bogʻlovchi moddadagi erimaydigan pigmentlar bilan, keyin yuvmasdan bosish. Oddiy va har qanday tolaga mos; bosma yuzada turgani uchun biroz qattiqroq va ishqalanishga chidamliligi pastroq.

RUПигментная печатьENPigment printing

Pike (lakosta)

Trikotaj matolar

Nabroska halqalari oʻng tomonda mayda katakcha (asalari uyasi) naqshini hosil qiladigan bir fonturali trikotaj. Havoni yaxshi oʻtkazadi va shaklini saqlaydi; polo uchun odatda 180–240 g/m².

RUПике (лакоста)ENPique

Pilik

Ip-kalava va yigiruv

Piltadan choʻzilib, ozgina buram berilgan ingichka mahsulot; pilik mashinasida gʻaltaklarga oʻraladi va halqali yigiruv mashinalarini taʼminlaydi. Pnevmomexanik va aerodinamik yigiruvda pilik kerak emas: ip bevosita piltadan yigiriladi.

RUРовницаENRoving

Pilling

Sifat va sinovlar

Kiyish va yuvish natijasida mato yuzasida chigallashgan tolalardan mayda yumaloqchalar hosil boʻlishi. Pilling-boks yoki Martindale sinovlaridan keyin (ISO 12945) 1–5 ball bilan baholanadi (5 — pilling yoʻq); uzun tola, kompakt ip va yuqoriroq buram uni kamaytiradi.

RUПиллингуемостьENPilling

Pillingga qarshi pardoz

Pardozlash

Kiyilganda hosil boʻladigan mayda tola tugunchalarini kamaytiradigan pardoz: boʻsh tola uchlarini ketkazadi (biopolirovka, opalash) yoki ularni polimerlar bilan mahkamlaydi. Yordam beradi, lekin sifatsiz ip kamchiligini toʻliq bartaraf etmaydi.

RUПротивопиллинговая отделкаENAnti-pilling finish

Pilta

Ip-kalava va yigiruv

Tarash, pilta yoki taroqlash mashinasidan chiqadigan, bir metrida bir necha gramm boʻlgan eshilmagan yoʻgʻon tola tasmasi; maxsus idishlarga taxlanadi. Pilta keyingi jarayonni, pnevmomexanik va aerodinamik yigiruvda esa yigiruv mashinasining oʻzini taʼminlaydi.

RUЛентаENSliver

Pima paxtasi

Tolalar

Asosan AQSh janubi-gʻarbida va Peruda yetishtiriladigan ingichka tolali paxta (Gossypium barbadense). Supima — 100% Amerika Pima paxtasi uchun tovar belgisi.

RUХлопок пимаENPima cotton

Plastizol boʻyoq

Boʻyash va bosma

PVX asosidagi trafaret bosma boʻyogʻi: trafaretda qurimaydi, qizdirilganda mustahkam, elastik parda hosil qiladi. Toʻq rangli kiyimda qoplovchi va yorqin; bosma suv asosidagi boʻyoqqa nisbatan qalinroq seziladi.

RUПластизольная краскаENPlastisol ink

Platirlangan trikotaj

Trikotaj matolar

Har bir halqasida ikkita ip boʻlgan trikotaj: biri oʻng tomonga, ikkinchisi teskari tomonga chiqadi. Shu yoʻl bilan, masalan, tashqarida paxta, ichkarida poliefir yoki elastan birlashtiriladi.

RUПлатированный трикотажENPlaited fabric

Pnevmatik toʻquv dastgohi

Toʻqima va notoʻqima matolar

Arqoqni siqilgan havo oqimi bilan oʻtkazadigan mokisiz dastgoh. Keng tarqalgan dastgohlarning eng tezi, oddiy oʻrilishli gazlamalarni koʻp miqdorda toʻqish uchun mos, lekin koʻp siqilgan havo sarflaydi.

RUПневматический ткацкий станокENAir-jet loom

Pnevmomexanik yigiruv (OE)

Ip-kalava va yigiruv

Rotorli yigiruv: pilta alohida tolalarga ajratiladi, ular tez aylanadigan rotorda yigʻilib, ipga eshiladi. Yoʻgʻon va oʻrta nomerlar uchun unumli va tejamli; ip tekis, lekin halqali ipga qaraganda kamroq pishiq va qoʻlga dagʻalroq.

RUПневмомеханическое прядение (OE)ENOpen-end spinning

Poliamid (neylon)PA

Tolalar

Neylon nomi bilan maʼlum sintetik tola (asosan PA 6 va PA 66). Juda pishiq, elastik va ishqalanishga chidamli; paypoq, sport kiyimlari va elastanli aralashmalarda ishlatiladi.

RUПолиамид (нейлон)ENPolyamide

PoliesterPES

Tolalar

Asosan polietilentereftalatdan (PET) iborat sintetik tola; filament ip va shtapel tola koʻrinishida ishlab chiqariladi. Pishiq, tez quriydi va shaklini saqlaydi; paxta bilan aralashmada kirishish va gʻijimlanishni kamaytiradi.

RUПолиэстер (полиэфирное волокно)ENPolyester

Polietilen paket

Kiyim va tikuv

Kiyim alohida qadoqlanadigan plastik paket; odatda boʻgʻilish xavfi haqida ogohlantirish, baʼzan oʻlcham stikeri yoki shtrix-kod bilan. Koʻp buyurtmachilar qayta ishlangan plastik yoki plastikni kamaytirishni talab qilmoqda.

RUИндивидуальный пакетENPolybag

PolipropilenPP

Tolalar

Eng yengil sintetik tola: suvda choʻkmaydi va namni deyarli shimmaydi. Texnik toʻqimachilikda, qoplar va termokiyimda ishlatiladi; polipropilen qop parchalari paxtada koʻp uchraydigan begona aralashma hisoblanadi.

RUПолипропиленENPolypropylene

Polotno oʻrilish

Toʻqima va notoʻqima matolar

Eng oddiy oʻrilish: har bir arqoq bitta tanda ipi ustidan, keyingisi ostidan oʻtadi va har qatorda navbat almashadi. Gazlama pishiq, ikki tomoni bir xil, kam titiladi; poplin, boʻz va vual — polotno oʻrilishli.

RUПолотняное переплетениеENPlain weave

Ponte di Roma

Trikotaj matolar

Interlok asosidagi, qoʻshimcha bir juft bir fonturali qatorga ega zich ikki fonturali trikotaj. Barqaror, deyarli buralmaydi, shaklini saqlaydi; shim, koʻylak va jaket uchun.

RUПонте-ди-рома (пунто ди рома)ENPonte di Roma

Poplin

Toʻqima va notoʻqima matolar

Tanda iplari arqoqdan ancha koʻp boʻlgan polotno oʻrilishli gazlama; shuning uchun ingichka koʻndalang chiziqli, silliq va tarang yuzaga ega. Erkaklar koʻylagi, bluzka va ayollar koʻylaklari uchun; klassik paxta tuzilishi — 133×72.

RUПоплинENPoplin

Proforma-invoysPI

Savdo va sertifikatlar

Joʻnatishdan oldin tovarlar, narxlar, miqdor, shartlar va bank rekvizitlari koʻrsatilgan dastlabki hisob-varaq. Xaridor u asosida oldindan toʻlov qiladi, akkreditiv ochadi yoki import ruxsatnomalarini oladi.

RUПроформа-инвойсENProforma invoice

Proto namuna

Kiyim va tikuv

Yangi modelning texnik paket asosida dizayn, tikish usuli va taxminiy oʻtirishni tekshirish uchun tikilgan birinchi namunasi. Oʻrnini bosuvchi mato ishlatilishi mumkin; buyurtmachi izoh beradi, andoza tuzatiladi.

RUПрото-образецENProto sample

Protyajka (halqasiz oʻtish)

Trikotaj matolar

Igna ipni olmagan joy; ip uning orqasidan erkin protyajka boʻlib oʻtadi. Protyajkalar jakkard va ayrim matolarning teskari tomonida boʻladi, matoni torroq va kamroq choʻziluvchan qiladi; uzunlari oson ilinib qoladi.

RUПротяжка (пропуск петли)ENMiss stitch

Puantel (ajur trikotaj)

Trikotaj matolar

Halqalarni qoʻshni ignalarga oʻtkazish orqali naqsh boʻyicha mayda teshikchalar hosil qilingan trikotaj. Yengil va bezakli; ayollar ustki kiyimi, tungi kiyim va bolalar kiyimi uchun.

RUПуантель (ажурный трикотаж)ENPointelle

Q

Qadoqlash varaqasi (packing list)

Savdo va sertifikatlar

Har bir joy, uning tarkibi, sof va umumiy ogʻirligi hamda oʻlchamlari koʻrsatilgan joʻnatish hujjati; ip-kalava uchun har bir quti yoki palletdagi bobinalar soni va partiya raqami. Bojxona va xaridor ombori tovarni u boʻyicha tekshiradi.

RUУпаковочный листENPacking list

Qayta ishlangan paxta

Tolalar

Bichish qoldiqlari (pre-consumer) yoki ishlatilgan buyumlar (post-consumer) titilib, qayta tolaga aylantirilgan paxta. Tolalari kaltaroq boʻlgani uchun odatda birlamchi paxta yoki poliester bilan aralashtirilib, pnevmomexanik usulda yigiriladi.

RUПереработанный хлопокENRecycled cotton

Qayta ishlangan poliester (rPET)

Tolalar

Asosan plastik butilkalardan olingan ikkilamchi PET xomashyosidan mexanik yoki kimyoviy usulda tayyorlangan poliester. Xossalari birlamchi poliesterga yaqin; qayta ishlangan tarkib haqidagi daʼvo GRS yoki RCS boʻyicha tasdiqlanadi.

RUПереработанный полиэстер (rPET)ENRecycled polyester

Qayta ishlangan tarkib daʼvosi standarti (RCS)

Savdo va sertifikatlar

Qayta ishlangan xomashyo ulushini 5% dan boshlab tasdiqlovchi, ijtimoiy va kimyoviy talablarsiz Textile Exchange taʼminot zanjiri standarti. GRS kabi Materials Matter standartiga oʻtkazilmoqda.

RUСтандарт заявления о переработанном содержании (RCS)ENRecycled Claim Standard

Qayta oʻrash

Ip-kalava va yigiruv

Ipni kichik kopslardan katta konus yoki silindrik bobinalarga oʻtkazish; bunda ip tozalagichi nuqsonlarni kesib tashlaydi, uchlar esa splays usulida ulanadi. Qayta oʻrashda oʻram hajmi va zichligi, trikotaj uchun ipda esa parafinlash belgilanadi.

RUПеремоткаENWinding

Qisman yoʻnaltirilgan ip (POY)

Ip-kalava va yigiruv

Yuqori tezlikda olinadigan, molekulalari qisman yoʻnaltirilgan filament ip. Bu yarim tayyor mahsulot: keyinchalik choʻzilib, DTY ga teksturalanadi, matoda bevosita ishlatilmaydi.

RUЧастично ориентированная нить (POY)ENPartially oriented yarn

Qistirma material

Kiyim va tikuv

Yoqa, manjet, planka va kamar ichiga shakl va qattiqlik berish uchun qoʻyiladigan, odatda issiqlikda yopishadigan yelimli qatlam (dublerin, flizelin). Asosiy matoning kirishishi va yuvish rejimiga mos boʻlishi kerak.

RUПрокладочный материалENInterlining

Qiyshayish

Pardozlash

Arqoq iplari yoki halqa qatorlari jiyakka tik emas, balki burchak ostida joylashgan mato nuqsoni. Koʻp tizimli mashinalar trikotajida spirallikni kuchaytiradi va yuvilgandan keyin yon choklar buraladi.

RUПерекосENSkewing

Qoʻlga tegishi (gref)

Pardozlash

Matoni ushlaganda seziladigan his: yumshoq yoki qattiq, silliq yoki gʻadir-budur, toʻla yoki yupqa, salqin yoki iliq. Oʻlchash qiyin boʻlgani uchun etalon namuna asosida kelishiladi.

RUГриф (туше)ENHand feel

Qoʻsh pike

Trikotaj matolar

Nabroska halqalari ketma-ket ikki qatorda boʻlgan pike: katakchalari chuqurroq va aniqroq, mato biroz ogʻirroq va zichroq. Polo va sport kiyimi uchun.

RUДвойное пикеENDouble pique

Qoʻshib oʻrash

Ip-kalava va yigiruv

Ikki yoki undan ortiq yakka ipni eshmasdan, yonma-yon bitta oʻramga oʻrash — eshishga tayyorgarlik. Qoʻshib oʻrashda taranglik bir xil boʻlsa, eshilgan ipda halqa va jingalaklar hosil boʻlmaydi.

RUТрощениеENDoubling

R

Rami

Tolalar

Rami (Boehmeria nivea) oʻsimligi poyasidan olinadigan oq, yaltiroq va juda pishiq poya tolasi. Qattiq va kam choʻziladi, shuning uchun koʻpincha paxta yoki zigʻir bilan aralashtiriladi.

RUРамиENRamie

Rang etaloni

Boʻyash va bosma

Barcha boʻyash solishtiriladigan jismoniy rang namunasi: buyurtmachi namunasi, Pantone kartasi yoki tasdiqlangan lab dip. Yorugʻlik va koʻp ishlatish uni oʻzgartirgani uchun qorongʻida saqlanadi.

RUЭталон цветаENStandard sample

Rang farqi ΔE

Boʻyash va bosma

Spektrofotometrda oʻlchangan namuna va etalon orasidagi rang farqini bildiruvchi son. Toʻqimachilikda asosan CMC (2:1) formulasi qoʻllanadi; koʻp buyurtmachilar ΔE CMC 1,0 va undan kamini qabul qiladi.

RUЦветовое различие ΔEENDelta E

Rang sinfi (Rd, +b)

Tolalar

Paxtaning yorugʻlik qaytarish (Rd, oqlik) va sargʻishlik (+b) boʻyicha sinfi; HVI kolorimetri yoki klasser tomonidan aniqlanadi. AQSh tizimida 31 — Middling, oq degani; kulrangroq yoki sargʻishroq paxta arzonroq va boshqacha oqartirilib, boʻyalishi mumkin.

RUЦветовой класс (Rd, +b)ENColour grade

Rang tusi

Boʻyash va bosma

Boʻyalgan aniq rang; rang turi, toʻqligi va yorqinligi bilan tavsiflanadi, masalan och, oʻrta yoki toʻq tus. Tus tasdiqlangan etalon bilan koʻz bilan va spektrofotometrda solishtiriladi.

RUОттенок (тон)ENShade

Rang chidamliligi

Sifat va sinovlar

Mato rangining yuvish, ishqalanish, yorugʻlik, ter, suv va boshqa taʼsirlarga chidamliligi; ISO 105 seriyasi boʻyicha sinaladi. Natijalar kulrang shkalalar boʻyicha 1–5 ball bilan (5 — eng yaxshi), yorugʻlikka chidamlilik esa 1–8 ball bilan baholanadi.

RUУстойчивость окраскиENColour fastness

Ranglarni moslash (registratsiya)

Boʻyash va bosma

Bosmadagi har bir rangning boshqalari bilan aniq mos tushishi. Yomon moslash boʻshliq, ustma-ust tushish yoki siljigan chiziqlar bilan bilinadi; strike-off va bosish jarayonida tekshiriladi.

RUСовмещение (приводка)ENRegistration

Rapirali toʻquv dastgohi

Toʻqima va notoʻqima matolar

Qattiq yoki egiluvchan rapiralar arqoqni zevga kiritib, oʻrtada bir-biriga uzatadigan mokisiz dastgoh. Pnevmatikdan sekinroq, lekin turli ip va ranglar bilan ishlay oladi; bezakli gazlamalar va kichik partiyalar uchun mos.

RUРапирный ткацкий станокENRapier loom

Raqamli bosma

Boʻyash va bosma

Naqshni fayldan toʻgʻridan-toʻgʻri matoga reaktiv, pigment, kislotali yoki dispers siyohlar bilan purkab bosish. Trafaret kerak emas, shuning uchun kichik partiyalar, fotosurat naqshlari va koʻp rangli dizaynlar uchun mos.

RUЦифровая печатьENDigital printing

Rasposhivalka baxyasi406, 407

Kiyim va tikuv

Ustida ikki yoki uchta parallel igna ipi, ostida zigzag shaklida ilmoqchi ipi boʻlgan choʻziluvchan baxya. Futbolka va boshqa trikotaj kiyimlarning etagi, yeng uchlari va hoshiyasini tikish uchun.

RUРаспошивальный стежокENCoverstitch

Rashel trikotaj

Trikotaj matolar

Triko mashinalariga nisbatan yoʻgʻonroq iplar va murakkabroq naqshlar bilan ishlay oladigan rashel mashinalarida toʻqilgan tanda trikotaj. Toʻrlar, kruzheva, tyul va pledlar — odatiy rashel matolari.

RUРашельENRaschel

Reaktiv bosma

Boʻyash va bosma

Paxta yoki viskozaga reaktiv boʻyoqlar bilan bosib, bugʻlash orqali biriktirish va keyin yuvish. Boʻyoq tola bilan bogʻlangani uchun bosma yumshoq va chidamli, lekin jarayon murakkabroq.

RUПечать активными красителямиENReactive printing

Reaktiv boʻyoq

Boʻyash va bosma

Paxta va viskoza uchun asosiy boʻyoq sinfi: sellyuloza bilan kovalent bogʻ hosil qiladi, yorqin ranglar va yuvishga yaxshi chidamlilik beradi. Tuz va ishqor talab qilinadi, birikmagan boʻyoq yaxshilab yuvib tashlanadi.

RUАктивный (реактивный) красительENReactive dye

REACH

Savdo va sertifikatlar

Yevropa Ittifoqining kimyoviy moddalar toʻgʻrisidagi (EC) 1907/2006-sonli reglamenti. Toʻqimachilik uchun, xususan, azoboʻyoqlarning roʻyxatdagi aminlarini cheklaydi va buyumda 0,1% dan ortiq boʻlgan Nomzodlar roʻyxatidagi (SVHC) moddalar haqida xabar berishni talab qiladi.

RUREACHENREACH

Relaksatsion quritgich

Pardozlash

Trikotaj mato deyarli tarangliksiz konveyerda harakatlanib, issiq havo uni silkitib boʻshashtiradigan quritgich. Mato kompaktlashdan oldin erkin kirishadi va qoldiq kirishish kamayadi.

RUРелаксационная сушильная машинаENRelaxation dryer

Reps oʻrilish

Toʻqima va notoʻqima matolar

Iplarni guruhlash yoki bir yoʻnalishda ancha yoʻgʻon ip ishlatish orqali koʻndalang yoki boʻylama chiziqlar hosil qiladigan polotno oʻrilish turi. Poplinda chiziq ingichka; yirikroq chiziq reps va grogrenda boʻladi.

RUРепсовое переплетение (репс)ENRib weave

Ribana 1×1

Trikotaj matolar

Bittadan oʻng va teskari halqa ustunlari almashinadigan ikki fonturali trikotaj; ikki tomonda ham ingichka boʻylama chiziqlar bor. Eniga kuchli choʻziladi va tiklanadi; yoqa, manjet, badanga yopishgan kiyim va ichki kiyim uchun.

RUРибана 1×1 (ластик)ENRib 1×1

Ribana 2×2

Trikotaj matolar

Ikkitadan oʻng va teskari halqa ustunlari almashinadigan ribana; chiziqlari 1×1 dagidan kengroq va boʻrtiqroq. Eniga juda elastik; manjet, kamar, etak va jemperlar uchun.

RUРибана 2×2 (резинка 2+2)ENRib 2×2

Ripstop

Toʻqima va notoʻqima matolar

Ikki yoʻnalishda teng oraliqda yoʻgʻonroq mustahkamlovchi iplar kiritilib, mayda katak hosil qilingan gazlama. Katak yirtiqning kengayishini toʻxtatadi; sayohat va ish kiyimi, sumka va parashyutlar uchun.

RUРипстопENRipstop

RKM (uzilish uzunligi)

Sifat va sinovlar

Reißkilometer — ip oʻz ogʻirligi ostida uziladigan uzunlik, kilometrda. Son jihatdan sN/teks dagi solishtirma uzilish kuchiga yaqin (RKM ≈ 1,02 × sN/teks); koʻplab fabrikalar ip pishiqligini shunday koʻrsatadi.

RURKM (разрывная длина)ENRKM

Rogojka oʻrilish

Toʻqima va notoʻqima matolar

Ikki va undan ortiq tanda hamda arqoq ipi bitta ipdek ishlaydigan polotno oʻrilish turi; yuzasi shaxmat, savatga oʻxshash. Oksford — rogojkaning bir turi.

RUРогожкаENBasket weave

Rotatsion trafaret bosma

Boʻyash va bosma

Ichiga boʻyoq berilib, rakel bilan siqib oʻtkaziladigan choksiz silindrsimon trafaretlar (har rangga bittadan) bilan matoga uzluksiz bosish. Tez, katta partiyadagi bosma matolar uchun mos.

RUРотационная трафаретная печатьENRotary screen printing

S

S va Z buram

Ip-kalava va yigiruv

Buram yoʻnalishi: Z buramda tolalar Z harfining oʻrta chizigʻi kabi, S buramda S harfi kabi qiya joylashadi. Yakka ip odatda Z, eshilgan ip S buram bilan ishlab chiqariladi. Buram yoʻnalishi kulirkaning spiralligiga taʼsir qiladi.

RUКрутка S и ZENS and Z twist

Sanforizatsiya

Pardozlash

Paxta gazlamani qalin rezina lentaga siqib, bichishdan oldin majburiy kirishtirish. Qoldiq kirishish juda kam boʻladi; Sanforized — oʻz standartiga ega roʻyxatdan oʻtgan savdo belgisi.

RUСанфоризацияENSanforising

Sarja oʻrilish

Toʻqima va notoʻqima matolar

Arqoq ikki yoki undan ortiq tanda ipi ustidan oʻtib, har qatorda bitta ipga suriladigan oʻrilish; gazlamada qiya chiziqlar hosil boʻladi. Yaxshi osiladi, kir kam bilinadi; denim, drill va gabardin sarja oʻrilishli (2/1, 3/1).

RUСаржевое переплетение (саржа)ENTwill weave

Satin

Toʻqima va notoʻqima matolar

Oʻng tomonida arqoq iplari uzun oʻtadigan atlassimon oʻrilish, odatda paxtadan. Mayin jilo va silliq yuzaga ega; choyshab va koʻrpa jildlari uchun keng ishlatiladi.

RUСатинENSateen

Savdo namunasi (salesman)

Kiyim va tikuv

Buyurtmachining savdo boʻlimi chakana mijozlarga koʻrsatib, buyurtma yigʻishi uchun kerakli mato va ranglarda tikilgan namunalar, koʻpincha ishlab chiqarishdan oldin. Sonini buyurtmachi belgilaydi.

RUОбразец для продаж (селлинг)ENSalesman sample

Sedex

Savdo va sertifikatlar

Yetkazib beruvchilar oʻz mijozlari bilan masʼuliyatli savdo maʼlumotlari, oʻzini oʻzi baholash soʻrovnomalari va SMETA kabi audit hisobotlarini almashadigan onlayn platforma; bitta audit bir nechta xaridorga xizmat qilishi mumkin.

RUSedexENSedex

Sertifikatlash sohasi sertifikati (SC)

Savdo va sertifikatlar

Kompaniyaning qaysi maydonchalari, jarayonlari va mahsulotlari GOTS yoki GRS kabi standart boʻyicha sertifikatlanganini tasdiqlovchi sertifikat. Xaridor uning joʻnatish sanasida amal qilishini va buyurtma qilingan mahsulotni qamrab olishini tekshiradi.

RUСертификат области сертификации (SC)ENScope certificate

Silikonli pardoz

Pardozlash

Silikon emulsiyalari bilan yumshatuvchi pardoz: mato silliq, sirpanchiq, juda yumshoq boʻladi va oson tikiladi. Ortiqchasi matoni suv itaruvchi qilishi, dogʻ qoldirishi yoki bosmaning yopishishini yomonlashtirishi mumkin.

RUСиликоновая отделкаENSilicone finish

Silindr diametri

Trikotaj matolar

Doiraviy mashina igna silindrining dyuymdagi diametri. Klass bilan birga ignalar sonini, demak, mato enini belgilaydi; kulirka mashinalari koʻpincha 30–34 dyuym, kichik diametrli mashinalar esa kiyim kengligidagi chulok toʻqiydi.

RUДиаметр цилиндраENCylinder diameter

Silindrik bobina

Ip-kalava va yigiruv

Uchlari tekis, silindr shaklidagi ip oʻrami. Teshikli naychalardagi yumshoq bobinalar bobinada boʻyash uchun, zichlari esa filament va eshilgan iplar uchun ishlatiladi.

RUЦилиндрическая бобинаENCheese

Silliqlash (shaftoli effekti)

Pardozlash

Mato yuzasini abraziv qoplamali vallar bilan yengil ishqalab, shaftoli poʻstiga oʻxshash juda qisqa, baxmaldek tuk hosil qilish. Koʻylak, shim va choyshablar uchun.

RUШлифовка («персик»)ENPeaching

Siro yigiruv

Ip-kalava va yigiruv

Choʻzish asbobida alohida yuradigan va keyin birga eshiladigan ikki pilikdan halqali yigiruv: bir bosqichda ikki tarkibli ip hosil boʻladi. Siro ip yakka halqali ipdan pishiqroq va kam tukli boʻlib, ikki qavatli eshilgan ip oʻrnida ishlatiladi.

RUСиро-прядениеENSiro spinning

Sirsaker

Toʻqima va notoʻqima matolar

Tanda iplarining bir qismini boʻshroq taranglikda toʻqish orqali hosil qilingan burishiq yoʻlli yengil paxta gazlama. Badanga yopishmaydi va deyarli dazmol talab qilmaydi; yozgi koʻylak va kostyumlar uchun.

RUСирсакер (жатка)ENSeersucker

Sirt zichligi (GSM)

Sifat va sinovlar

Matoning birlik yuzaga toʻgʻri keladigan ogʻirligi: 100 sm² li doira kesib olinib, tortiladi (× 100 = g/m²). Bu mato spetsifikatsiyasining asosiy koʻrsatkichi; futbolkabop kulirka odatda taxminan 140–200 g/m².

RUПоверхностная плотность (GSM)ENGSM

Slab ip-kalava

Ip-kalava va yigiruv

Yigirish paytida choʻzishni oʻzgartirish orqali maʼlum yoki tasodifiy oraliqlarda ataylab yoʻgʻon joylar (slablar) hosil qilingan ip. Matoga notekis, qoʻl ishiga oʻxshash koʻrinish beradi; slablarning uzunligi, yoʻgʻonligi va oraligʻi spetsifikatsiyada koʻrsatiladi.

RUПряжа слабENSlub yarn

Slab kulirka

Trikotaj matolar

Ataylab qalin-ingichka joylari bor slab ipidan toʻqilgan kulirka. Sirti notekis, oʻziga xos koʻrinishga ega; bu qalinliklar nuqson emas, balki bezak.

RUКулирка слабENSlub jersey

SMETA

Savdo va sertifikatlar

Sedex Members Ethical Trade Audit — mehnat standartlari va mehnat xavfsizligi boʻyicha ijtimoiy audit metodikasi; toʻrt yoʻnalishli versiyasida ekologiya va biznes etikasi qoʻshiladi. Bu sertifikat emas, Sedex platformasida joylanadigan audit hisobotidir.

RUSMETAENSMETA

Solishtirma uzilish kuchi

Sifat va sinovlar

Uzilish kuchining chiziqli zichlikka nisbati, sN/teks da; turli nomerdagi iplarning pishiqligini solishtirish imkonini beradi. USTER TENSORAPID kabi yakka ip uzish asboblarida oʻlchanadi; halqali ipda u pnevmomexanik ipdagidan yuqori.

RUУдельная разрывная нагрузкаENTenacity

Sovuq shimdirib-oʻrash usuliCPB

Boʻyash va bosma

Reaktiv boʻyoqlar bilan yarim uzluksiz boʻyash: mato boʻyoq va ishqor eritmasiga shimdirilib, rulonga oʻraladi, plyonka bilan yopiladi va xona haroratida bir necha soat saqlanadi, soʻng yuviladi. Suv va energiyani tejaydi.

RUХолодный плюсовочно-накатный способENCold pad batch

Spanbond

Toʻqima va notoʻqima matolar

Eritmadan siqib chiqarilgan uzluksiz polimer iplarni (odatda polipropilen) qatlam qilib yotqizib, issiqlik bilan biriktirib olinadigan notoʻqima material. Yengil va pishiq; sumka, ekin yopqichi, gigiyena buyumlari va himoya kiyimi uchun.

RUСпанбондENSpunbond

Spanleys

Toʻqima va notoʻqima matolar

Tolalari yuqori bosimli ingichka suv oqimlari bilan chirmashtirilgan notoʻqima material. Yumshoq, gazlamadek osiladi, yaxshi shimadi; nam salfetkalar, kosmetik disklar va tibbiy xalatlar uchun.

RUСпанлейсENSpunlace

Speyser (3D trikotaj)

Trikotaj matolar

Bir-biridan masofada tutib turuvchi iplar (odatda monoip) bilan bogʻlangan ikki alohida qatlamdan iborat hajmli trikotaj. Elastik va havo oʻtkazuvchan; poyabzal, byustgalter kosachalari, oʻrindiq gʻiloflari va matraslar uchun.

RUСпейсер (3D-полотно)ENSpacer fabric

Spirallik (qiyshayish)

Sifat va sinovlar

Yuvilgandan keyin trikotaj mato yoki buyumning buralib, yon choklari oldinga yoki orqaga siljishi; gazlamada bunga qiyshayish mos keladi. Asosan ipdagi qoldiq buram tufayli yuzaga keladi; ISO 16322 yoki AATCC 179 boʻyicha sinaladi.

RUСпиральность (перекос)ENSpirality

Splays (pnevmatik ulash)

Ip-kalava va yigiruv

Ip uchlarini tugunsiz ulash: tolalar siqilgan havo yordamida eshilishdan chiqarilib, qayta chigallashtiriladi. Yaxshi splays yoʻgʻonligi va pishiqligi boʻyicha ipning oʻziga yaqin boʻladi, shuning uchun matoda koʻrinmaydi va trikotaj mashinalarida uzilmaydi.

RUСплайсирование (пневмосращивание)ENSplicing

Stenterda kengaytirish

Pardozlash

Matoni stenterda — uni chetlaridan igna yoki qisqichlar bilan ushlab turadigan uzun issiq ramada quritish, termostabillash yoki pardozni mustahkamlash. Tayyor enni belgilaydi va qiyshayishni toʻgʻrilashi mumkin.

RUШирение (стентер)ENStentering

Stone wash (tosh bilan yuvish)

Pardozlash

Kiyimni, asosan denimni, yuzani ishqalab rangni notekis oqartiradigan va matoni yumshatadigan pemza toshlari bilan yuvish. Mashinalarni yeyadi va qum qoldiradi; toshlarning bir qismi koʻpincha fermentlar bilan almashtiriladi.

RUСтоун-вош (стирка с камнями)ENStone wash

Strike-off (sinov bosma)

Boʻyash va bosma

Asosiy partiyani bosishdan oldin ranglar, moslash va naqshni tekshirish uchun ishlab chiqarish matosiga bosilgan namuna. Buyurtmachi tasdiqlagan namuna partiya uchun etalon boʻladi.

RUСтрайк-офф (пробный оттиск)ENStrike-off

Sublimatsion bosma

Boʻyash va bosma

Dispers boʻyoqlarni qogʻozga bosib, keyin issiqlik bilan matoga oʻtkazish: boʻyoq bugʻga aylanib, tolaga singadi. Faqat poliefir va koʻp poliefirli oq yoki och rangli matoda ishlaydi; bosma yumshoq va chidamli.

RUСублимационная печатьENSublimation printing

Suv asosidagi boʻyoq

Boʻyash va bosma

Asosiy tashuvchisi suv boʻlgan trafaret bosma boʻyogʻi; u mato yuzasida turmay, ichiga singadi. Bosma yumshoq va havo oʻtkazuvchan, och rangli matolarda yaxshiroq; ish toʻxtasa, trafaretda qurib qoladi.

RUКраска на водной основеENWater-based ink

Suv itaruvchi pardozDWR

Pardozlash

Suv tomchi boʻlib dumalab tushadigan, mato esa havo oʻtkazishda davom etadigan pardoz. Talablar kuchaygani sari ftoruglerodli tarkiblar oʻrniga ftorsiz (PFAS siz) tarkiblar qoʻllanmoqda.

RUВодоотталкивающая отделкаENWater-repellent finish

Suvga rang chidamliligi

Sifat va sinovlar

Rangning suvda namlanishga chidamliligi; rang oʻzgarishi va qoʻshni tolalarning boʻyalishi baholanadi (ISO 105-E01). Chidamlilik past boʻlsa, hoʻl buyum oq qismlarini boʻyab yuboradi.

RUУстойчивость окраски к водеENColour fastness to water

T

Tafta

Toʻqima va notoʻqima matolar

Kompleks iplardan toʻqilgan, tarang, silliq polotno oʻrilishli gazlama; koʻpincha ingichka koʻndalang chiziqli va yaltiroq. Shitirlaydi va hajmini saqlaydi; kechki kiyim, astar va soyabonlar uchun.

RUТафтаENTaffeta

Tanda

Toʻqima va notoʻqima matolar

Gazlama boʻylab yoʻnalgan, toʻquv navoyiga taranglik bilan oʻralgan iplar. Odatda arqoqdan pishiqroq va koʻproq eshilgan; toʻqishdan oldin ohorlanadi.

RUОсноваENWarp

Tanda boʻyicha zichlikEPI

Toʻqima va notoʻqima matolar

Gazlama eni birligidagi tanda iplari soni: savdoda bir dyuymda (EPI), MDH standartlarida 10 sm da. Arqoq boʻyicha zichlik va ip nomeri bilan birga gazlama tuzilishini belgilaydi.

RUПлотность по основеENEnds per inch

Tanda trikotaj

Trikotaj matolar

Koʻplab parallel tanda iplari mato boʻylab yurib, butun en boʻyicha bir vaqtda halqa hosil qiladigan trikotaj. Triko va rashel — tanda trikotaj; ular deyarli soʻkilmaydi va kulir trikotajdan kamroq choʻziladi.

RUОснововязаный трикотажENWarp knitting

Tarash (karda)

Ip-kalava va yigiruv

Mayda boʻlaklarni sim qoplamali yuzalar orasida alohida tolalarga ajratish, qolgan iflosliklar, nepslar va kalta tolalarning bir qismini chiqarish hamda pilta hosil qilish. Karda ip-kalava bu piltadan choʻzishdan keyin, taroqlangan ip esa qoʻshimcha taroqlashdan keyin yigiriladi.

RUКардочесаниеENCarding

Taroqlangan ip-kalava

Ip-kalava va yigiruv

Taroqlangan piltadan yigirilgan ip. Xuddi shu nomerdagi karda ipdan ingichkaroq, pishiqroq, silliqroq va tozaroq; nafis trikotaj, koʻylakbop gazlama va gul bosiladigan matolar uchun ishlatiladi.

RUГребенная пряжаENCombed yarn

Taroqlash

Ip-kalava va yigiruv

Tarashdan keyingi jarayon: kalta tolalar (taroqlash chiqindisi, odatda taʼminotning 10–20%) va qolgan nepslar ajratiladi, tolalar toʻgʻrilanib, parallel joylashtiriladi. Taroqlangan ip-kalava karda ipdan ingichkaroq, pishiqroq, silliqroq va kam tukli boʻladi.

RUГребнечесаниеENCombing

Taroqlash chiqindisi

Ip-kalava va yigiruv

Taroqlash mashinasida ajratiladigan kalta tolalar va nepslar. Paxta taroqlash chiqindisi qimmatli qoʻshimcha mahsulot: undan pnevmomexanik ip yigiriladi, notoʻqima materiallar va aralashmalar tayyorlanadi.

RUГребенной очёсENNoil

Tasmali chok

Kiyim va tikuv

Tasma bilan yopilgan yoki mustahkamlangan chok: masalan, choʻzilmasligi uchun futbolka yelka chokidagi paxta yoki elastik tasma, yoki suv oʻtkazmaydigan kiyimdagi germetik lenta.

RUШов с тесьмойENTaped seam

Taxlash

Kiyim va tikuv

Tayyor kiyimni qadoqlash yoʻriqnomasidagi oʻlcham va usulda, koʻpincha shablon atrofida, qogʻoz yoki qisqichlar bilan taxlash. Bir xil taxlash paket va qutilar oʻlchamini toʻgʻri saqlaydi.

RUСкладываниеENFolding

Tayyor kiyimni boʻyash

Boʻyash va bosma

Tikilgan kiyimni, odatda paxta yoki boshqa sellyuloza tolali, barabanli yoki parrakli mashinalarda boʻyash. Yumshoq, «kiyilgan» koʻrinish va qisqa muddat beradi, lekin kirishish va rang tusi koʻproq farqlanadi; bu andozada hisobga olinadi.

RUКрашение готовых изделийENGarment dyeing

Tayyor kiyimni yuvish

Pardozlash

Tikilgan kiyimni qadoqlashdan oldin oddiy yoki yumshatgich, ferment, tosh bilan yuvish; kiyim oldindan kirishadi va yumshoq, «kiyilgan» his beradi. Kirishish andozada hisobga olinadi.

RUСтирка готовых изделийENGarment wash

Taʼminot zanjiri nazorati (chain of custody)CoC

Savdo va sertifikatlar

Sertifikatlangan material bir egadan boshqasiga oʻtganda uning hujjatlashtirilgan nazorati; tayyor mahsulotdagi daʼvo yozuvlar bilan tasdiqlanadi. Modellari: identifikatsiyani saqlash, ajratish (segregatsiya), massa balansi va book and claim.

RUЦепочка поставок (chain of custody)ENChain of custody

Teks

Ip-kalava va yigiruv

ISO 1144 da belgilangan bevosita tizim: 1000 metr ipning grammdagi ogʻirligi. Teks qancha katta boʻlsa, ip shuncha yoʻgʻon; Ne 30 ≈ 19,7 teks. Teksdan ISO standartlari va koʻplab texnik spetsifikatsiyalar foydalanadi.

RUТексENTex

Teksturalangan ip

Ip-kalava va yigiruv

Odatda soxta eshish usulida jingalaklik, halqachalar yoki spirallar berilgan filament ip: hajm, choʻziluvchanlik va yigirilgan ipga oʻxshash yumshoqlik oladi. Eng keng tarqalgan turi — DTY.

RUТекстурированная нитьENTextured yarn

Terga rang chidamliligi

Sifat va sinovlar

Rangning kislotali va ishqoriy sunʼiy terga chidamliligi; rang oʻzgarishi va boʻyalish baholanadi (ISO 105-E04). Badanga tegib turadigan futbolka, ichki kiyim va sport kiyimlari uchun muhim.

RUУстойчивость окраски к потуENColour fastness to perspiration

Termik qotirish

Boʻyash va bosma

Bosmani butun boʻyoq qatlami mustahkamlanguncha qizdirish, shunda u yuvishga chidaydi; plastizol odatda taxminan 150–165 °C da. Yetarli qizdirilmagan bosma yoriladi yoki yuvilib ketadi, ortiqcha qizdirish matoni kuydirishi yoki sargʻaytirishi mumkin.

RUТермофиксация (полимеризация) печатиENCuring

Termostabillash

Pardozlash

Poliefir, poliamid yoki elastanli matoni belgilangan en va taranglikda qizdirib, oʻlchamlarini mustahkamlash. Keyingi kirishish va buralishning oldini oladi, en va ogʻirlikni belgilaydi; stenterda bajariladi.

RUТермостабилизацияENHeat setting

Termotransfer

Boʻyash va bosma

Plyonka yoki qogʻozga bosilib, termopress bilan kiyimga oʻtkaziladigan naqsh. Ism, raqam, kichik logotiplar va kichik partiyalar uchun; chidamliligi transfer turi va presslash rejimiga bogʻliq.

RUТермотрансферENHeat transfer

Teskarisi silliq ribana

Trikotaj matolar

Oʻng tomonida ribana chiziqlari, teskari tomoni kulirkadek silliq boʻlgan ikki fonturali trikotaj. Oddiy ribanadan ogʻirroq va barqarorroq, buralmaydi; badanga yopishgan ustki kiyim va koʻylaklar uchun.

RUРибана с гладкой изнанкойENFlat-back rib

Texnik paket

Kiyim va tikuv

Kiyimning texnik hujjati: eskizlar, oʻlchamlar va ruxsat etilgan chetlanishlar, materiallar va furnitura, tikish usuli, bosma, yorliqlar va qadoqlash. Fabrika shu asosda narxni hisoblaydi, namuna tikadi va ishlab chiqaradi, shuning uchun undagi kamchiliklar xatoga olib keladi.

RUТехпакетENTech pack

TIF TN kodi (HS)

Savdo va sertifikatlar

Tovarlarni bojxona tasnifi uchun Uygʻunlashtirilgan tizim kodi: oltita raqam — xalqaro daraja, milliy kodlar uzunroq (Yevroosiyo iqtisodiy ittifoqi va Oʻzbekistonda 10 raqam). Paxta ip-kalavasi 5205–5207 tovar pozitsiyalariga, trikotaj kiyimlar 61-guruhga kiradi.

RUКод ТН ВЭД (HS)ENHS code

Tijorat invoysi

Savdo va sertifikatlar

Joʻnatish paytida beriladigan yakuniy hisob-varaq: tovar, miqdor, narx, Incoterms sharti va kelib chiqish mamlakati koʻrsatiladi. Bojxona u boʻyicha boj uchun qiymatni belgilaydi, shuning uchun u qadoqlash varaqasi va transport hujjatlariga mos boʻlishi kerak.

RUКоммерческий инвойсENCommercial invoice

Tilchali igna

Trikotaj matolar

Koʻpchilik kulir trikotaj mashinalarining ignasi: igna pastga tushganda ilmoq aylanuvchi tilcha bilan yopiladi va eski halqa uning ustidan tashlab yuboriladi. Singan igna matoda boʻylama iz qoldiradi.

RUЯзычковая иглаENLatch needle

Titish-tozalash boʻlimi

Ip-kalava va yigiruv

Ip-yigiruv fabrikasining birinchi boʻlimi: bu yerda toylar titiladi, aralashtiriladi va tozalanadi, tola esa mayda boʻlaklar holida tarash mashinalariga uzatiladi. Yaxshi aralashtirish toylar orasidagi farqni tekislaydi, aks holda u yoʻl-yoʻllik boʻlib koʻrinadi.

RUРазрыхлительно-очистительный отделENBlowroom

Tola

Tolalar

Toʻqimachilikning asosiy birligi: qalinligidan koʻp marta uzun, ingichka va egiluvchan tola — tabiiy (paxta, jun, zigʻir, ipak) yoki kimyoviy (poliester, viskoza). Uning uzunligi, ingichkaligi va pishiqligi undan qanday ip-kalava yigirish mumkinligini belgilaydi.

RUВолокноENFibre

Tola ingichkaligi

Tolalar

Bitta tolaning chiziqli zichligi: paxtada millitekslarda (mteks), kimyoviy tolalarda dtekslarda, junda esa diametri mikronlarda beriladi. Tola qancha ingichka boʻlsa, ip kesimida tolalar shuncha koʻp boʻladi va ip ingichkaroq, pishiqroq va tekisroq chiqadi.

RUТонина волокнаENFineness

Tola pishiqligi

Tolalar

Tolalar tutamini uzish uchun zarur kuch; HVI tizimida gramm/teks (g/teks, qisqich oraligʻi 1/8 dyuym) bilan oʻlchanadi. 29–30 g/teks — pishiq, 31 va undan yuqori — juda pishiq; pishiq tola pishiq ip va kamroq uzilish beradi.

RUПрочность волокнаENFibre strength

Tola yetukligi

Tolalar

Tola sellyuloza devorining qalinlashish darajasi; yetuklik koeffitsiyenti (AFIS) yoki yetuk tolalar ulushi bilan ifodalanadi. Yetilmagan tolalar uziladi, nepslar hosil qiladi va yomon boʻyaladi — bu matoda oq nuqtalar boʻlib koʻrinadi.

RUЗрелость волокнаENFibre maturity

Tola chiqishi

Tolalar

Paxta xomashyosi ogʻirligidagi tola ulushi, odatda taxminan 30–40%. Navga, mavsumga va xomashyoning ifloslik darajasiga bogʻliq; tola tannarxini koʻp jihatdan belgilaydi.

RUВыход волокнаENGin turnout

Tolalar yuqori yarmining oʻrtacha uzunligi (UHML)

Tolalar

Tolalarning uzunroq yarmining (ogʻirlik boʻyicha) oʻrtacha uzunligi; HVI tizimida mm yoki dyuymda oʻlchanadi. Bu paxtaning savdo uzunligi; oʻrta tolali paxtada odatda taxminan 25–30 mm.

RUСредняя длина верхней половины волокон (UHML)ENUpper half mean length

Tolani boʻyash

Boʻyash va bosma

Tolani yigiruvdan oldin boʻyash. Keyin turli rangdagi tolalar aralashtirilib, melanj ip olinadi; rang juda tekis va chuqur boʻladi.

RUКрашение волокнаENFibre dyeing

Toy

Tolalar

Tashish uchun oʻralib bogʻlangan, presslangan paxta tolasining standart oʻrami, odatda taxminan 200–230 kg. Har bir toyning raqami bor: u orqali HVI natijalari kuzatiladi va ip-yigiruv fabrikasida toylar aralashmasi tuziladi.

RUКипаENBale

Toylar qatori (aralashma)

Tolalar

Bitta yigiruv aralashmasi uchun birga titilib aralashtiriladigan toylar toʻplami.

RUСортировка (смесь кип)ENLaydown

Trafaret bosma

Boʻyash va bosma

Boʻyoqni ingichka toʻrli trafaret orqali siqib oʻtkazib bosish, har bir rangga bitta trafaret. Yorqin va chidamli bosma beradi, oʻrta va katta partiyalar uchun tejamli; kiyimdagi logotiplar va mato naqshlari uchun.

RUТрафаретная печать (шелкография)ENScreen printing

Trafaret toʻri zichligi

Boʻyash va bosma

Trafaret toʻrining bir santimetr yoki dyuymidagi iplar soni. Zichligi past toʻr koʻproq boʻyoq oʻtkazadi — toʻyingan bosma va toʻq kiyimga plastizol uchun; zichi ingichka chiziq va rastrni yaxshi ushlaydi.

RUНомер сетки трафаретаENMesh count

Tranzaksiya sertifikati (TC)

Savdo va sertifikatlar

Sertifikatlash organi sertifikatlangan mahsulotning bitta joʻnatmasi uchun beradigan sertifikat (GOTS, OCS, GRS, RCS); mahsulot sotuvchidan xaridorga oʻtganda uning miqdori va sertifikatlangan tarkibini tasdiqlaydi.

RUСертификат транзакции (TC)ENTransaction certificate

Triko (tanda trikotaj)

Trikotaj matolar

Tez yurar triko mashinalarida toʻqilgan tanda trikotaj: yupqa, silliq, oʻng tomonida boʻylama, teskarisida koʻndalang chiziqlar bor. Soʻkilmaydi; ichki kiyim, astar va sport kiyimi uchun.

RUТрико (основовязаное полотно)ENTricot

Trikotaj mato

Trikotaj matolar

Ip-kalava halqalarining bir-biriga ilinishidan aylana yoki yassi trikotaj mashinalarida tayyorlangan mato. U choʻziladi va avvalgi holiga qaytadi, shuning uchun futbolka, polo, ichki kiyim va sport kiyimlariga mos.

RUТрикотажное полотноENKnitted fabric

TukdorlikH

Sifat va sinovlar

Ip tanasidan chiqib turgan tola uchlari va halqachalari. USTER H koʻrsatkichi — 1 sm ipdagi chiqib turgan tolalarning umumiy uzunligi (sm); tukdorlik yuqori boʻlsa, pilling va tola changi koʻpayadi, mato tukli koʻrinadi. Kompakt va aerodinamik iplar kam tukli.

RUВорсистостьENHairiness

Tuklantirish (nachyos)

Pardozlash

Ignali lenta oʻralgan vallar bilan mato yuzasidan tolalarni tortib chiqarib, yumshoq va issiq tuk hosil qilish. Halqali futerni nachyosli futerga, paxta gazlamani flanelga aylantiradi, lekin mustahkamlikni pasaytiradi va pillingni oshirishi mumkin.

RUВорсование (начёс)ENRaising

Tukli tanda

Trikotaj matolar

Momiq matoda sochiq halqalarini hosil qiluvchi boʻsh tortilgan boʻylama iplar.

RUВорсовая основаENPile warp

Tukli oʻrilish

Toʻqima va notoʻqima matolar

Qoʻshimcha tanda yoki arqoq iplari asos ustida halqa yoki qirqilgan tuk hosil qiladigan oʻrilish. Maxra (tanda halqalari), baxmal (qirqilgan tanda tuki), velvet va velveton (arqoq tuki) — tukli gazlamalar.

RUВорсовое переплетениеENPile weave

Tukni qirqish

Pardozlash

Aylanuvchi spiral pichoqlar bilan tukni bir xil balandlikda qirqish. Velur, flis va tukli matolarga tekis yuza beradi va boʻsh tolalarni olib tashlaydi.

RUСтрижка ворсаENShearing

Tus notekisligi

Boʻyash va bosma

Partiya, rulon ichida yoki en boʻylab istalmagan tus farqi, masalan chet va oʻrta orasida yoki rulon boshidan oxirigacha (teyling). Turli tusdagi detallar tikilganda bir-biriga mos kelmaydi.

RUРазнооттеночностьENShading

Tvid

Toʻqima va notoʻqima matolar

Odatda sarja yoki archasimon oʻrilishli, koʻpincha aralash rangli iplardan toʻqilgan dagʻal, qalin jun gazlama. Issiq va yeyilishga chidamli; pidjak, palto va kepkalar uchun.

RUТвидENTweed

Toʻliq bosma (all-over)

Boʻyash va bosma

Butun mato yoki kiyimni qoplaydigan naqsh; bichishdan oldin metrlab yoki detallarning butun yuzasiga bosiladi. Bichishda naqsh rapporti va yoʻnalishi hisobga olinadi.

RUСплошная печать (all-over)ENAll-over print

Toʻliq choʻzilgan ip (FDY)

Ip-kalava va yigiruv

Bir bosqichda yigirilib, toʻliq choʻziladigan filament ip: silliq, yassi, pishiq va teksturasiz. Toʻqima matolar, astarlik va yaltiroq, tekis sirt kerak boʻlgan joylarda ishlatiladi.

RUПолностью вытянутая нить (FDY)ENFully drawn yarn

Toʻqima mato (gazlama)

Toʻqima va notoʻqima matolar

Bir-biri bilan toʻgʻri burchak ostida chirmashgan ikki tizim ipdan — boʻylama tanda va koʻndalang arqoqdan — tayyorlangan mato. U barqaror va kam choʻziladi; koʻylak, jinsi va sochiqlar gazlamadan tikiladi.

RUТкань (тканое полотно)ENWoven fabric

Toʻquv dastgohi

Toʻqima va notoʻqima matolar

Uch harakatni takrorlab gazlama toʻqiydigan mashina: zev hosil qilish, arqoqni oʻtkazish va uni gazlamaga zichlash. Zamonaviy fabrikalar mokisiz dastgohlardan foydalanadi.

RUТкацкий станокENLoom

Toʻr trikotaj (setka)

Trikotaj matolar

Muntazam teshikli ochiq, toʻrsimon trikotaj: kulir trikotajda nabroskalar, tanda trikotajda maxsus ip yotqizish bilan hosil qilinadi. Havo oʻtkazadi; sport kiyimi qoʻyilmalari, astar va sumkalar uchun.

RUСетка (трикотажная)ENMesh

Toʻrt ballik tizim

Sifat va sinovlar

Rulondagi matoni tekshirishda nuqsonlarni baholashning odatiy usuli (ASTM D5430): 3 dyuymgacha — 1 ball, 6 gacha — 2, 9 gacha — 3, 9 dyuymdan ortiq yoki teshik uchun — 4 ball. Rulonlar odatda 100 kvadrat yardga 40 balldan oshmasa qabul qilinadi.

RUЧетырёхбалльная системаENFour-point system

Toʻgʻri (bevosita) boʻyoq

Boʻyash va bosma

Paxtani tuzli vannada kimyoviy biriktirmasdan bevosita boʻyaydigan suvda eruvchan boʻyoqlar. Oddiy va arzon, lekin qoʻshimcha mustahkamlovchi ishlov boʻlmasa, yuvishga chidamliligi past.

RUПрямой красительENDirect dye

U

USTER Statistics

Sifat va sinovlar

USTER kompaniyasining tola, pilta va ip sifati boʻyicha jahon taqqoslash koʻrsatkichlari; nomer va ip turi boʻyicha persentil chiziqlari sifatida eʼlon qilinadi. 5% darajasidagi (USP 5%) ipga teng yoki undan yaxshi ipni taqqoslanadigan ishlab chiqarishning atigi 5% beradi.

RUUSTER StatisticsENUSTER Statistics

Uzilishdagi choʻzilish

Sifat va sinovlar

Tola yoki ipning uzilguncha qancha choʻzilishi, dastlabki uzunlikka nisbatan foizda. Trikotaj va toʻquv unumdorligi uchun ip choʻziluvchanligi pishiqlikdan kam ahamiyatli emas, chunki u taranglik sakrashlarini soʻndiradi.

RUУдлинение при разрывеENElongation at break

Uzilishga chidamlilik

Sifat va sinovlar

Gazlama tasmasining tanda yoki arqoq boʻyicha uzilgunga qadar chidaydigan eng katta kuchi, nyutonlarda (ISO 13934-1 tasma usuli yoki ISO 13934-2 qisqich usuli). Xaridorlar ish kiyimi va yuk ostida ishlaydigan boshqa gazlamalar uchun eng kam qiymatni belgilaydi.

RUПрочность при растяжении (разрывная нагрузка)ENTensile strength

Uzluksiz boʻyash usuli

Boʻyash va bosma

Ochiq endagi mato toʻxtovsiz shimdirish, biriktirish va yuvish qurilmalaridan oʻtadigan boʻyash. Bir rangdagi uzun partiyalar, asosan gazlamalar uchun tejamli, kichik partiyalar uchun emas.

RUНепрерывный способ крашенияENContinuous dyeing

Uzunlik boʻyicha bir xillik indeksi (UI)

Tolalar

Oʻrtacha uzunlikning UHML ga nisbati, foizda. 77% dan past — juda past, 85% dan yuqori — juda yuqori; bir xillik past boʻlsa, kalta tolalar, chiqindi va ip notekisligi koʻpayadi.

RUИндекс однородности по длине (UI)ENUniformity index

Uch ipli futer

Trikotaj matolar

Uch ipdan toʻqilgan futer: oʻng tomon ipi, bogʻlovchi ip va teskari tomonni hosil qiladigan yoʻgʻonroq futer ipi. Ikki iplidan ogʻirroq va issiqroq, odatda taxminan 260–380 g/m², koʻpincha nachyosli; xudi va sport shimlari uchun.

RUФутер трёхниткаENThree-thread fleece

V

Vafli gazlama

Toʻqima va notoʻqima matolar

Turli uzunlikdagi tanda va arqoq oʻtishlari hosil qilgan boʻrtiq kvadrat katakli gazlama. Yaxshi shimadi; sochiq, xalat va oshxona salfetkalari uchun.

RUВафельное полотноENWaffle weave

Vafli trikotaj

Trikotaj matolar

Nabroska yoki protyajkalardan hosil boʻlgan mayda kvadrat katakchali trikotaj. Katakchalar havoni ushlab turadi, shuning uchun termokiyim va uzun yengli ustki kiyim uchun ishlatiladi.

RUВафельный трикотажENWaffle knit

Vanna moduli

Boʻyash va bosma

Mahsulot massasining boʻyoq vannasi hajmiga nisbati; 1:8 bir kilogrammga 8 litr degani. Modul qancha past boʻlsa, suv, energiya va kimyoviy moddalar shuncha kam sarflanadi; zamonaviy jet mashinalari taxminan 1:4–1:10 modulda ishlaydi.

RUМодуль ванныENLiquor ratio

Velur

Trikotaj matolar

Halqalari qirqilib, qisqa zich tukka keltirilgan, mayin jilolanadigan trikotaj maxra. Sport kostyumi, bolalar va uy kiyimi uchun; notoʻgʻri dazmollansa, tukda iz qoladi.

RUВелюрENVelour

Velvet (kord)

Toʻqima va notoʻqima matolar

Qirqilgan arqoq tuki boʻylama chiziqlar hosil qiladigan gazlama; dyuymdagi chiziqlar qancha koʻp boʻlsa, velvet shuncha mayda. Shim, kurtka va koʻylak uchun; tuk yoʻnalishiga qarab turlicha tovlanadi, shuning uchun detallar bir tomonga qaratib bichiladi.

RUВельвет (вельвет-рубчик)ENCorduroy

Velveton

Toʻqima va notoʻqima matolar

Qisqa, zich, qirqilgan arqoq tukli, chiziqsiz paxta gazlama; baxmalga oʻxshaydi, lekin zichroq va kamroq yaltiraydi. Kurtka, shim va bolalar kiyimi uchun.

RUВельветонENVelveteen

ViskozaCV

Tolalar

Yogʻoch sellyulozasidan regeneratsiya qilingan sunʼiy sellyuloza tolasi; Shimoliy Amerikada rayon deb ataladi. Yumshoq, yaxshi taxlanadi (drapirovka) va yorqin boʻyaladi, lekin hoʻl holatda pishiqligi pasayadi.

RUВискозаENViscose

Vual

Toʻqima va notoʻqima matolar

Yuqori buramli ipdan toʻqilgan, yengil, yarim shaffof polotno oʻrilishli gazlama; paxta yoki poliefirdan. Tarang va havodor; bluzka, yozgi koʻylak va pardalar uchun.

RUВуальENVoile

Vytravka bosma

Boʻyash va bosma

Boʻyalgan mato fonidagi rangni yoʻqotib, oʻrnida oq yoki yangi rang qoldiradigan kimyoviy tarkib bilan bosish. Boʻyoq qatlami qoʻshilmagani uchun bosma juda yumshoq; faqat yoʻqotiladigan boʻyoqlarda qoʻllanadi.

RUВытравная печатьENDischarge printing

X

Xakabak (sochiqbop gazlama)

Toʻqima va notoʻqima matolar

Boʻrtiq oʻtishlar donador yuza hosil qiladigan, mayda naqshli (dobbi) oʻrilishdagi sochiqbop gazlama. Yaxshi shimadi, tez quriydi va tuk qoldirmaydi; oshxona va mehmon sochiqlari uchun.

RUХакабак (полотенечная ткань)ENHuckaback

Xom ip-kalava

Ip-kalava va yigiruv

Ip-yigiruv fabrikasidan chiqqan holatdagi — oqartirilmagan va boʻyalmagan ip. Paxta ip-kalavasining aksariyati xom holda sotiladi va keyinroq mato yoki buyum holida boʻyaladi.

RUСуровая пряжаENGrey yarn

Xom mato

Toʻqima va notoʻqima matolar

Dastgoh yoki mashinadan chiqqan, hali qaynatilmagan, oqartirilmagan, boʻyalmagan va pardozlanmagan mato. Pardozlashda eni va ogʻirligi oʻzgaradi, shuning uchun spetsifikatsiyada xom va tayyor koʻrsatkichlar beriladi.

RUСуровая ткань (суровьё)ENGrey fabric

Y

Yakka ip

Ip-kalava va yigiruv

Yigiruv mashinasidan chiqqan, bir yoʻnalishda eshilgan bitta ipdan iborat ip-kalava. Trikotaj uchun ip asosan yakka holda ishlatiladi; Ne 30/1 deb belgilanadi.

RUОдиночная пряжаENSingle yarn

Yassi trafaret bosma

Boʻyash va bosma

Lenta ustida harakatlanayotgan matoga yassi trafaretlarni navbatma-navbat tushirib bosish. Rotatsiondan sekinroq, lekin yirik rapport va kichik partiyalarga imkon beradi.

RUПлоская трафаретная печатьENFlatbed screen printing

Yassi trikotaj mashinasida toʻqish

Trikotaj matolar

Toʻgʻri igna fonturali (odatda V shaklida joylashgan ikkita) mashinada kulir trikotaj toʻqish. Kiyim boʻlaklarini yoki butun kiyimni shaklida, shuningdek yoqa va manjetlarni toʻqiydi; sviter va jemperlar shunday tayyorlanadi.

RUПлосковязальное производствоENFlat knitting

Yassi chok

Kiyim va tikuv

Detal chetlari uchma-uch yoki ozgina ustma-ust tushib, flatlok kabi yassi baxya bilan qoplanadigan, qavariqsiz chok. Badanga tegib turganda qulay; sport kiyimi va ichki kiyim uchun.

RUПлоский шовENFlat seam

Yigiruv chiqindilari

Ip-kalava va yigiruv

Yigiruvda yoʻqotiladigan tola: titish-tozalash va tarash chiqindilari, taroqlash chiqindisi, pilta va pilik qoldiqlari, qattiq chiqindi. Chiqindilarning umumiy ulushi ip tannarxini belgilaydi; toza chiqindilar pnevmomexanik ipga qayta ishlanadi.

RUУгары (отходы прядения)ENSpinning waste

Yirtilishga chidamlilik

Sifat va sinovlar

Boshlangan yirtiqni davom ettirish uchun zarur kuch, nyutonlarda; mayatnik (Elmendorf) yoki «shim» usulida sinaladi (ISO 13937). Gʻijimlanmaslik uchun smolali pardozlar uni keskin kamaytirishi mumkin.

RUПрочность на раздирENTear strength

Yon chok

Kiyim va tikuv

Kiyimning old va orqa qismini yon tomondan biriktiruvchi chok; trikotajda odatda overlokda tikiladi. Yuvilgandan keyin buralgan yon choklar mato qiyshayishi yoki spiralligini bildiradi.

RUБоковой шовENSide seam

Yon choksiz tana (chulokdan)

Kiyim va tikuv

Kerakli enli naysimon matodan bichilgan, shuning uchun yon choklari yoʻq kiyim tanasi. Tikish vaqtini tejaydi, lekin oʻlchamlar mashina diametriga bogʻliq va mato qiyshayishi koʻproq bilinadi.

RUИзделие без боковых швов (из «чулка»)ENTubular body

Yopishqoqlik

Tolalar

Qand moddalari, koʻpincha hasharotlar ajratmasi tufayli paxtaning vallar va mashina qismlariga yopishib qolishi. Yopishqoq paxta oʻralib qolish, uzilish va toʻxtashlarga sabab boʻladi; maxsus asboblarda aniqlanadi va aralashmaga ehtiyotkorlik bilan qoʻshiladi.

RUЛипкостьENStickiness

Yoqa ribanasi

Kiyim va tikuv

Futbolka yoki svitshot yoqa oʻmiziga tikiladigan ribana tasmasi (odatda 1×1 yoki 2×2). Bosh oʻtadigan darajada choʻzilishi va yoqa shaklini yoʻqotmasligi uchun tiklanishi kerak.

RUГорловина из рибаныENNeck rib

Yoqa va manjet (yassi mashinada toʻqilgan)

Trikotaj matolar

Yassi trikotaj mashinasida oʻlchamiga mos, chetlari tayyor holda, koʻpincha kontrast chiziqli qilib toʻqiladigan yoqa va manjetlar. Asosiy mato rangida ribana usulida toʻqiladi; polo kiyimining asosiy detali.

RUВоротник и манжета (плосковязаные)ENCollar and cuff

Yorilishga chidamlilik

Sifat va sinovlar

Mahkamlangan matoni membrana bilan yorib yuborish uchun zarur bosim, kPa da (ISO 13938). Har tomonga choʻziladigan, tanda va arqogʻi boʻlmagan trikotaj mato uchun asosiy pishiqlik sinovi.

RUПрочность при продавливанииENBursting strength

Yorugʻlik kabinasi (light box)

Boʻyash va bosma

Rangni koʻz bilan baholash uchun standart yorugʻlik manbalari boʻlgan kabina: D65 (kunduzgi yorugʻlik), TL84 (doʻkon lyuminessent chirogʻi), A (choʻgʻlanma lampa) va UB. Buyurtmachi asosiy manbani belgilaydi va moslikni ikkinchisida ham tekshiradi.

RUСветовая кабина (лайтбокс)ENLight box

Yorugʻlikka rang chidamliligi

Sifat va sinovlar

Rangning yorugʻlik taʼsirida oqarishga chidamliligi; ksenon lampasi ostida koʻk jun etalonlari bilan solishtirib sinaladi va 1–8 ball bilan baholanadi (ISO 105-B02). Ustki kiyim, pardalar va och ranglar uchun muhim.

RUУстойчивость окраски к светуENColour fastness to light

Yoyish

Kiyim va tikuv

Matoni bichish stoliga chetlarini tekislab, tortmasdan qavatma-qavat yoyish. Trikotaj yoyishdan oldin dam olishi kerak, aks holda detallar bichilgandan keyin kirishadi.

RUНастиланиеENSpreading

Yoysimon qiyshayish

Pardozlash

Arqoq iplari yoki halqa qatorlari en boʻylab toʻgʻri emas, balki yoy shaklida egilgan mato nuqsoni. Yoʻl-yoʻl va katak matolarda koʻrinadi; stenterda arqoqni toʻgʻrilagich bilan tuzatiladi.

RUДугообразный перекосENBowing

Yumshatgich

Pardozlash

Pardozlashda qoʻllanadigan, odatda kationli yoki silikonli kimyoviy modda; matoni yumshoq va silliq qiladi. Uning turi va miqdori namni shimish, rang va bosmaga taʼsir qiladi, shuning uchun buyurtmachi uni belgilab berishi mumkin.

RUУмягчительENSoftener

Yuvishga rang chidamliligi

Sifat va sinovlar

Rangning takroriy yuvishga chidamliligi; namuna rangining oʻzgarishi va unga biriktirilgan koʻp tolali matoning boʻyalishi baholanadi (ISO 105-C06, AATCC 61). Xaridorlar koʻpincha kamida 3–4 ball talab qiladi.

RUУстойчивость окраски к стиркеENColour fastness to washing

Yoʻl-yoʻllik (barre)

Sifat va sinovlar

Trikotaj matoning eni boʻylab takrorlanadigan istalmagan koʻndalang yoʻllar (gazlamada — arqoq yoʻllari). Odatiy sabablari — ip partiyalarining aralashib ketishi yoki nomer, buram va tola mikroneyridagi farqlar; ular boʻyashda koʻrinib qoladi.

RUПолосатость (барре)ENBarré

Yoʻgʻon joylar

Sifat va sinovlar

Ip massasi oʻrtachadan belgilangan miqdorda koʻp boʻlgan kalta qismlar; 1 km da +50% (shuningdek +35%) sezgirlikda sanaladi. Choʻzishda tolalar yomon boshqarilganda paydo boʻladi va matoda mayda dogʻlar boʻlib koʻrinadi.

RUУтолщенияENThick places

Z

Zakrepka

Kiyim va tikuv

Choʻntak burchaklari, shim yirtmochi uchlari va kamar halqalari kabi zoʻriqish joylarini mustahkamlaydigan qisqa, zich zigzag baxya. Maxsus zakrepka mashinasida tikiladi.

RUЗакрепкаENBartack

Zanjirsimon baxya401

Kiyim va tikuv

Ikki ipli zanjirsimon baxya: igna ipi halqalarini pastdan ilmoqchi (petlitel) ipi ushlaydi. Mokili baxyadan koʻproq choʻziladi va tez tikiladi; jinsi choklari va kamarlar uchun, lekin ip uzilsa soʻkilishi mumkin.

RUДвухниточный цепной стежокENChainstitch

ZDHC MRSL

Savdo va sertifikatlar

ZDHC (Zero Discharge of Hazardous Chemicals) dasturining ishlab chiqarishda cheklangan moddalar roʻyxati: toʻqimachilik ishlovida ataylab qoʻllash taqiqlangan kimyoviy moddalar. Boʻyoqlar va yordamchi moddalar koʻpincha ZDHC Gateway orqali unga muvofiqligi tekshiriladi.

RUZDHC MRSLENZDHC MRSL

Zev

Toʻqima va notoʻqima matolar

Dastgoh tanda iplarining bir qismini koʻtarib, boshqasini tushirganda hosil boʻladigan ochiqlik; arqoq shu oraliqdan oʻtadi. Har bir arqoq uchun qaysi iplar koʻtarilishi oʻrilish turini belgilaydi.

RUЗевENShed

ZigʻirLI

Tolalar

Zigʻir oʻsimligi poyasidan olinadigan tola, shuningdek undan tayyorlangan ip va gazlama. Pishiq, salqin va namni yaxshi shimadi, lekin tez gʻijimlanadi; paxta bilan aralashmada matoni qoʻlga quruqroq sezdiradi va unga notekis, tabiiy tuzilish beradi.

RUЛёнENLinen

Oʻ

Oʻlcham barqarorligi (kirishish)

Sifat va sinovlar

Mato yoki buyum yuvilib, quritilgandan keyin uzunligi va eni necha foizga oʻzgarishi (kirishish minus ishora bilan). ISO 6330 va ISO 5077 yoki AATCC 135/150 boʻyicha sinaladi; paxta trikotaji uchun koʻpincha ±5% chegara belgilanadi.

RUСтабильность размеров (усадка)ENDimensional stability

Oʻlchamlar jadvali

Kiyim va tikuv

Oʻlcham qatoridagi (masalan, S–XXL) har bir oʻlcham uchun tana yoki kiyim oʻlchovlari jadvali. Har bir brendning oʻz jadvali bor, shuning uchun bir xil oʻlcham turli buyurtmachilarda farq qiladi.

RUРазмерная сеткаENSize chart

Oʻlchamlar toʻplami namunasi (size set)

Kiyim va tikuv

Gradatsiya butun qator boʻylab toʻgʻri oʻlchovlar berishini partiyani bichishdan oldin tekshirish uchun har bir yoki tanlangan oʻlchamlarda tikilgan namunalar.

RUРазмерный ряд образцов (сайз-сет)ENSize set

Oʻlchov jadvali (spek)

Kiyim va tikuv

Texnik paketning oʻlchovlar sahifasi: har bir oʻlcham uchun har bir oʻlchov nuqtasi va ruxsat etilgan chetlanish, masalan koʻkrak kengligi ±1 sm. Namunalar va partiya shu asosda tekshiriladi.

RUТабель мерENSpec sheet

Oʻlchov nuqtasiPOM

Kiyim va tikuv

Kiyimdagi kodi va oʻlchash usuli belgilangan oʻlchov, masalan qoʻltiq ostidan 2 sm pastda koʻkrak kengligi. Aniq oʻlchov nuqtalari fabrika va buyurtmachi turlicha oʻlchashining oldini oladi.

RUТочка измеренияENPoint of measure

Oʻng va teskari tomon

Trikotaj matolar

Matoning ikki tomoni. Oʻng tomoni kiyimning tashqarisiga qaraydi, masalan kulirkaning silliq halqa ustunlari; teskari tomonida halqa yoylari yoki protyajkalar koʻrinadi. Bichishdan oldin oʻng tomon aniqlanib, belgilanadi.

RUЛицевая и изнаночная сторонаENFace and back

Oʻrta tolali paxta (Upland)

Tolalar

Gossypium hirsutum turidagi paxta, jahon ishlab chiqarishining taxminan 90%. Shtapel uzunligi odatda 25–30 mm; karda, taroqlangan va pnevmomexanik ip-kalavaning keng assortimenti uchun mos.

RUСредневолокнистый хлопок (Upland)ENUpland cotton

Oʻtirishni tekshirish namunasi (fit)

Kiyim va tikuv

Asosiy oʻlchamda, imkon qadar kerakli matodan tikilib, oʻtirish va oʻlchovlarni tekshirish uchun model yoki manekenda kiyib koʻriladigan namuna. Tasdiqlashdan oldin bir necha bosqich kerak boʻlishi mumkin.

RUОбразец для примерки (фит)ENFit sample

Oʻzakli ip-kalava (core-spun)

Ip-kalava va yigiruv

Odatda elastan yoki poliester filamentidan iborat oʻzagi paxta kabi shtapel tolalar bilan oʻralgan ip. Oʻzakning choʻziluvchanligi yoki pishiqligini paxtaning sirti va qoʻlga sezilishi bilan birlashtiradi; stretch-jinsi va tikuv iplarida ishlatiladi.

RUАрмированная пряжа (core-spun)ENCore-spun yarn

Gʻ

Gʻaltak

Ip-kalava va yigiruv

Pilik, ip yoki tikuv ipi oʻraladigan gardishli yoki gardishsiz naycha. Yigiruvda bu soʻz koʻpincha pilik mashinasidan chiqqan pilikli gʻaltakni bildiradi.

RUКатушкаENBobbin

Gʻijimlanmaslik pardozi

Pardozlash

Paxta tolalarini oʻzaro bogʻlaydigan smola pardozi; kiyim kam gʻijimlanadi va deyarli dazmol talab qilmaydi (easy-care, non-iron). Yirtilishga mustahkamlikni pasaytiradi; formaldegid boʻyicha meʼyorlarga mos boʻlishi kerak.

RUНесминаемая отделкаENWrinkle-free finish

Sh

Shade band (partiyalar tus kartasi)

Boʻyash va bosma

Bitta buyurtmaning barcha boʻyash partiyalaridan olinib, tus boʻyicha tartiblangan va buyurtmachi tasdiqlagan namunalar toʻplami. Ruxsat etilgan farqni koʻrsatadi va bichishda partiyalarni aralashtirmaslikka yordam beradi.

RUШейд-бэнд (карта оттенков партий)ENShade band

Shambre

Toʻqima va notoʻqima matolar

Tandasi rangli (anʼanaviy koʻk), arqogʻi oq boʻlgan polotno oʻrilishli gazlama; yengil denimga oʻxshaydi. Denimdan yengilroq va yumshoqroq; erkaklar va ayollar koʻylaklari uchun.

RUШамбреENChambray

Shifon

Toʻqima va notoʻqima matolar

Ingichka, yuqori buramli iplardan toʻqilgan, juda yengil, shaffof polotno oʻrilishli gazlama, odatda poliefir yoki ipak. Yumshoq, yengil oqadi, oson titiladi; bluzka, sharf va koʻylaklarning ustki qatlami uchun.

RUШифонENChiffon

Shtapel ip-kalava

Ip-kalava va yigiruv

Shtapel tolalarni birga eshib yigirilgan ip, uzluksiz filament ipdan farqli. Barcha paxta ip-kalavasi shtapel ipdir; kimyoviy tolalar alohida yoki aralashmada yigirish uchun shtapelga kesiladi.

RUПряжа из штапельных волоконENSpun yarn

Shtapel tola

Tolalar

Cheklangan uzunlikdagi tola: paxta tabiatan shunday oʻsadi, kimyoviy ip esa kesiladi (paxta bilan aralashtirish uchun odatda 32–38 mm). Shtapel tolalardan ip-kalava yigiriladi, uzluksiz filament ip esa yigiruvsiz ishlatiladi.

RUШтапельное волокноENStaple fibre

Shtapel uzunligi

Tolalar

Paxta namunasidagi tolalarning xarakterli uzunligi; anʼanaviy ravishda dyuymning 1/32 ulushlarida beriladi (36 = 1 1/8 dyuym), hozir HVI tizimida UHML sifatida oʻlchanadi. Shtapel qancha uzun boʻlsa, ip shuncha ingichka, pishiq va kam tukli boʻladi.

RUШтапельная длинаENStaple length

Ch

Cheklangan moddalar roʻyxati (RSL)

Savdo va sertifikatlar

Xaridorning tayyor buyumda cheklangan kimyoviy moddalar, ularning chegaraviy qiymatlari va sinov usullari roʻyxati. Koʻplab brendlar AFIRM RSL ni asos qilib oladi; yetkazib beruvchi muvofiqlikni sinov bayonnomalari bilan isbotlaydi.

RUПеречень ограниченных веществ (RSL)ENRestricted substances list

Chigit poʻchogʻi boʻlagi

Tolalar

Tolaga oʻtib qolgan, koʻpincha tolasi bor chigit poʻchogʻi parchasi.

RUКожица с волокномENSeed-coat fragment

Chok haqi

Kiyim va tikuv

Qirqilgan chet va baxya chizigʻi orasidagi, har bir andoza detaliga qoʻshiladigan mato. Baxya turi va matoga mos boʻlishi kerak: trikotajning overlok choklariga kam, dazmollab ochiladigan choklarga koʻproq kerak.

RUПрипуск на шовENSeam allowance

Chulok holida pardozlash

Pardozlash

Trikotaj matoni kesmasdan, chulok holida siqish, quritish va kompaktlash mashinalarida pardozlash. Yon choksiz kiyim uchun paxta trikotajga mos va arzonroq, lekin en va qiyshayishni nazorat qilish qiyinroq.

RUОтделка в рукавеENTubular finishing

Choʻzib teksturalangan ip (DTY)

Ip-kalava va yigiruv

Bir jarayonda choʻzilgan va soxta eshish usulida teksturalangan POY ip. Poliester va poliamid DTY — sport trikotaji, astarlik va paxta bilan birga ishlatiladigan matolar uchun standart filament ip.

RUТекстурированная нить DTYENDraw-textured yarn

Choʻzish (pilta mashinasi)

Ip-kalava va yigiruv

Bir nechta piltani (koʻpincha 6–8 ta) qoʻshib, bitta piltaga choʻzish: ogʻirlik farqi tekislanadi, tolalar aralashadi va toʻgʻrilanadi. Avtoregulyatorli pilta mashinalari pilta ogʻirligini nazorat qiladi, ip nomeri esa shunga bogʻliq.

RUВытягивание (ленточная машина)ENDrawing

C

Carriage Paid To (tashish haqi toʻlangan)CPT

Savdo va sertifikatlar

Sotuvchi koʻrsatilgan manzilgacha tashish haqini toʻlaydi, lekin tavakkalchilik tovar birinchi tashuvchiga topshirilganda oʻtadi. Har qanday transport turida qoʻllanadi; yukni yoʻlda xaridor sugʻurtalagani maʼqul.

RUПеревозка оплачена до (CPT)ENCarriage Paid To

Classimat nuqsonlari

Sifat va sinovlar

IPI da koʻrinmaydigan darajada kam uchraydigan ip nuqsonlari; USTER CLASSIMAT jadvalida uzunligi va kattaligi boʻyicha tasniflanadi (masalan, kalta yoʻgʻon nuqsonlar uchun A1–D4 sinflari). Ular boʻyicha ip tozalagichlari sozlanadi va 100 km dagi yoʻl qoʻyib boʻlmaydigan nuqsonlar baholanadi.

RUПороки по ClassimatENClassimat faults

CMR yuk xati

Savdo va sertifikatlar

Yuklarni xalqaro avtomobilda tashish shartnomasi toʻgʻrisidagi konvensiya (CMR) boʻyicha yuk xati. Unda joʻnatuvchi, tashuvchi, qabul qiluvchi va yuk qayd etiladi; konvensiya ishtirokchisi boʻlgan mamlakatlar oʻrtasida avtomobilda tashishda asosiy transport hujjati.

RUМеждународная товарно-транспортная накладная (CMR)ENCMR consignment note

Cost, Insurance and Freight (narx, sugʻurta va fraxt)CIF

Savdo va sertifikatlar

Dengiz qoidasi: sotuvchi manzil portigacha fraxt va eng kam sugʻurtani toʻlaydi, lekin tavakkalchilik joʻnatish portida tovar bortga yuklanganda oʻtadi. Xaridor sugʻurta qoplamasi yetarli ekanini tekshirishi kerak.

RUСтоимость, страхование и фрахт (CIF)ENCost, Insurance and Freight

CVC (paxtasi koʻp aralashma)

Ip-kalava va yigiruv

Paxtasi koʻproq boʻlgan paxta-poliester aralashmasi, odatda 60/40 yoki 55/45. Qoʻlga 50/50 aralashmadan koʻra paxtaga yaqinroq seziladi va 100% paxtadan kamroq kirishadi.

RUCVC (смесь с преобладанием хлопка)ENCVC (chief value cotton)

CVm%

Sifat va sinovlar

Kalta kesmalardagi ip massasining variatsiya koeffitsiyenti — notekislikning asosiy koʻrsatkichi. Qancha past boʻlsa, shuncha yaxshi; avval qoʻllangan U% (oʻrtacha ogʻish) taxminan 0,8 × CVm ga teng. Qiymatlar nomer boʻyicha USTER Statistics bilan solishtiriladi.

RUCVm%ENCVm%

W

WRAP

Savdo va sertifikatlar

Worldwide Responsible Accredited Production — 12 tamoyil asosida tikuv mahsulotlari korxonalarini sertifikatlash: qonunlarga rioya qilish, majburiy va bolalar mehnatiga yoʻl qoʻymaslik, mehnat xavfsizligi, ekologiya va bojxona talablariga muvofiqlik.

RUWRAPENWRAP

Oʻz savolingizni bering

Javobni shu yerda topmadingizmi? Savolingizni bizga yuboring.

Savol yuborish