Sifat va sinovlar
Toladan kiyimgacha har bir bosqichda nima sinaladi, natijalar nimani anglatadi va xaridor partiya hamda sertifikatni qanday tekshiradi.

Tola va ip-kalava
HVI har bir paxta toyini uzunlik, bir xillik, pishiqlik, mikroneyr, rang va ifloslik boʻyicha oʻlchaydi. AFIS alohida tolalarni sinab, HVI koʻrmaydiganini aniqlaydi: nepslar, kalta tolalar, yetilganlik va ingichkalik — ular ip nuqsonlari va notekis boʻyalishni oldindan koʻrsatadi. Ip-kalava sinovlari:
| Koʻrsatkich | Asbob (misol) | Nimani bildiradi |
|---|---|---|
| Notekislik, CVm% | USTER TESTER | Ip boʻylab massa tebranishi; yuqori CVm matoni bulutsimon qiladi |
| Nuqsonlar | USTER TESTER | 1 000 m dagi ingichka (−50%), yoʻgʻon (+50%) joylar va nepslar (+200%; pnevmomexanik ipda +280%) |
| Tukdorlik, H | USTER TESTER | Chiqib turgan tola uchlari; pilling va tukdorlikka olib keladi |
| Solishtirma uzilish kuchi, choʻzilish | USTER TENSORAPID | Chiziqli zichlik birligiga uzilish kuchi (cN/tex) va choʻzilish; trikotaj va toʻquvdagi uzilishlarni oldindan koʻrsatadi |
| Ip nomeri va burama | Motovilo, tarozi, burama oʻlchagich | Ip buyurtmaga mosmi |
USTER STATISTICS natijalarni jahon ishlab chiqarishi bilan solishtiradi: 5% chizigʻidagi ip uning taxminan 95% idan yaxshiroq, 50% chizigʻi — mediana. Xaridorlar koʻpincha koʻrsatkichni darajasi bilan belgilaydi, masalan, CVm 25% chizigʻida.
Mato
Mato quyidagilar boʻyicha sinaladi; har bir natija sinov usuli koʻrsatilgan chegara bilan solishtiriladi:
- GSM va eni; GSM boʻyicha keng tarqalgan chetlanish — ±5%.
- Yuvishdan keyingi oʻlcham oʻzgarishi va qiyshayish.
- Pilling — foto etalonlar boʻyicha 5 dan (tugunchalar yoʻq) 1 gacha (kuchli) baholanadi.
- Martindeyl asbobida ishqalanishga chidamlilik.
- Uzilishga (toʻqima mato) yoki teshib yorilishga (trikotaj) mustahkamlik.
- Rangning yuvishga, quruq va hoʻl ishqalanishga, yorugʻlikka va terga chidamliligi.
- Suvli ajratmaning pH qiymati: OEKO-TEX STANDARD 100 teriga tegadigan buyumlar uchun 4,0–7,5 ga ruxsat beradi.
Rang chidamliligi kulrang shkalalar boʻyicha — biri rang oʻzgarishi, biri yondosh oq matoning boʻyalishi uchun — yarim ball qadam bilan, yorugʻlikka chidamlilik esa koʻk jun etalonlari boʻyicha baholanadi. Odatda eng qiyin talab — toʻq ranglarda hoʻl ishqalanish.
- 5–1kulrang shkala ballari — oʻzgarishsizdan kuchligacha
- 1–8yorugʻlikka chidamlilik uchun koʻk jun shkalasi — juda pastdan juda yuqorigacha
Kiyim va AQL boʻyicha tanlab nazorat
Kiyimlar barcha oʻlchash nuqtalarida chetlanishlar bilan solishtirib oʻlchanadi hamda mato, tikuv, bosma, yorliq va qadoqlash nuqsonlariga tekshiriladi. Yakuniy nazoratda ISO 2859-1 boʻyicha tasodifiy tanlanma tekshiriladi (AQShning ANSI/ASQ Z1.4 standarti ham shu jadvallardan foydalanadi). 2 000 dona kiyimli partiya uchun:
- Nazorat darajasiOdatiy tanlov — umumiy II daraja; u K kod harfini beradi.
- Tanlanma hajmiK — 125 dona kiyim, butun partiya boʻylab qutilardan tasodifiy olinadi.
- Jiddiy nuqsonlarAQL 2,5: 7 tagacha boʻlsa qabul, 8 ta boʻlsa rad.
- Kichik nuqsonlarAQL 4,0: 10 tagacha boʻlsa qabul, 11 ta boʻlsa rad.
- Kritik nuqsonlarXavfli nuqson, masalan, igna boʻlagi bitta topilsa ham partiya rad etiladi.
AQL — xaridor yoʻl qoʻyadigan eng yomon oʻrtacha nuqsonlilik darajasi, har bir partiya uchun kafolat emas. Jiddiy nuqson kiyimning qaytarilishiga olib kelishi mumkin (teshik, chetlanishdan tashqaridagi oʻlcham, rang tusidagi farq); kichik nuqson standartdan chetlanish boʻlsa-da, sotish va kiyishga xalaqit bermaydi.
Keng tarqalgan sinov standartlari
| Koʻrsatkich | ISO | AQShdagi muqobili |
|---|---|---|
| Rang chidamliligi: yuvish, ishqalanish, yorugʻlik, ter | ISO 105-C06, -X12, -B02, -E04 | AATCC 61, 8, 16.3, 15 |
| Kulrang shkalalar: rang oʻzgarishi, boʻyalish | ISO 105-A02, -A03 | AATCC EP1, EP2 |
| Yuvish tartibi; oʻlcham oʻzgarishi | ISO 6330; ISO 5077 | AATCC 135 (mato), 150 (kiyim) |
| Qiyshayish | ISO 16322 | AATCC 179 |
| Pilling | ISO 12945-1 (quti), -2 (Martindeyl) | ASTM D3512, D4970 |
| Ishqalanishga chidamlilik | ISO 12947 | ASTM D4966 |
| Uzilishga mustahkamlik, toʻqima mato | ISO 13934-1 (tasma), -2 (qisqich) | ASTM D5035, D5034 |
| Teshib yorilishga mustahkamlik, trikotaj | ISO 13938-1 | ASTM D3786 |
| Suvli ajratmaning pH qiymati | ISO 3071 | AATCC 81 |
| Tanlab nazorat | ISO 2859-1 | ANSI/ASQ Z1.4 |
Sertifikatlar va auditlar
Har bir sertifikat faqat oʻz egasi, maydonlari, mahsulotlari va muddati uchun amal qiladi.
| Tizim | Nimani tekshiradi | Qanday tekshirish mumkin |
|---|---|---|
| OEKO-TEX STANDARD 100 | Mahsulotdagi zararli moddalar; chaqaloqlar buyumlari uchun eng qatʼiy | Yorliq raqami OEKO-TEX Label Check xizmatida |
| GOTS | Organik tola hamda har bir bosqichda ekologik va ijtimoiy mezonlar | GOTS yetkazib beruvchilar bazasi; har bir yuk uchun tranzaksiya sertifikati |
| Better Cotton (BCI) | Fermer xoʻjaliklaridagi amaliyot va taʼminot zanjiri | BCI aʼzolari roʻyxati; massa balansida paxta mahsulotda jismonan boʻlmasligi mumkin |
| ISO 9001 | Sifat menejmenti tizimi, mahsulot emas | Sertifikatlash organi reyestri yoki IAF CertSearch |
| SMETA | Mehnat, sogʻliq va xavfsizlik; toʻrt modulli audit ekologiya va etikani qoʻshadi. Sertifikat emas, audit hisoboti | Sedex platformasida, korxona ruxsat bersa |
| Better Work | Mehnat meʼyorlariga rioya: XMT va XMK baholashlari, maslahat va oʻquvlar | Better Work mamlakatlar boʻyicha ishtirokchi fabrikalar roʻyxati |
Bobdagi atamalar
- HVI tizimi
- AFIS
- CVm%
- Ip nuqsonlari (IPI)
- Tukdorlik
- Solishtirma uzilish kuchi
- USTER Statistics
- Pilling
- Ishqalanishga chidamlilik
- Rang chidamliligi
- Kulrang shkala
- Koʻk jun shkalasi
- pH qiymati
- Maqbul sifat chegarasi (AQL)
- Nazorat darajasi
- Kritik nuqson
- OEKO-TEX Standard 100
- Global organik toʻqimachilik standarti (GOTS)
- Better Cotton
- SMETA
Ishlab chiqarishimizda koʻring
Manbalar
- Uster Technologies: USTER STATISTICS, benchmarks from fibre to yarn (yangi oynada ochiladi)uster.com
- Uster News Bulletin No. 49: USTER STATISTICS, the common quality language for the textile industry (yangi oynada ochiladi)uster.com
- ISO 2859-1:2026: Sampling procedures for inspection by attributes, Part 1: sampling schemes indexed by acceptance quality limit (AQL) (yangi oynada ochiladi)iso.org
- OEKO-TEX STANDARD 100, Annex 4: product-class-specific limit values (pH, colour fastness) (yangi oynada ochiladi)oeko-tex.com
- OEKO-TEX Label Check (yangi oynada ochiladi)oeko-tex.com
- Better Work: participating factories in Uzbekistan (yangi oynada ochiladi)betterwork.org
Oʻz savolingizni bering
Javobni shu yerda topmadingizmi? Savolingizni bizga yuboring.